11. SINIF · Felsefe
Ahlak-Hukuk İlişkisi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bir kurumun açık kuralını ihlal eden kişi resmî işlemle karşılaşır. Aynı davranış, arkadaşları tarafından sorumsuz bulunur ve kişi kendi davranışını vicdanen sorgular. Bu örnek hangi ayrımı gösterir? A) Bir davranışın aynı anda iki yönden değerlendirilememesini B) Kurumsal yaptırım ile toplumsal ve vicdani değerlendirme arasındaki ayrımı C) Hukukta yalnız vicdanın, ahlakta yalnız resmî cezanın işlemesini D) Ahlaki değerlendirme varsa kurumsal kuralın bulunamamasını E) Resmî işlemin kişinin bütün duygularını zorunlu belirlemesini Doğru cevap: B Çözüm: Aynı davranış farklı denetim ve yaptırım alanlarında değerlendirilebilir. Kurumsal işlem ile kınama veya vicdani sorgulama aynı tür değildir. Soru 2 Bir öğrenci hukuk ve ahlakı ayırırken ahlaki denetimin yalnız kişinin içinde gerçekleştiğini, toplumsal eleştirinin hiçbir rolünün olmadığını söyler. Metin ise kınama ve güven kaybını da örnek verir. Metin öğrencinin hangi iddiasını sınırlar? A) Ahlaki değerlendirmede toplumsal tepkinin bütünüyle dışarıda kaldığı iddiasını B) Davranışların sonuç doğurduğunu C) İki alanın karşılaştırılabileceğini D) Vicdani sorgulamanın mümkün olduğunu E) Kurumsal kuralın bulunabileceğini Doğru cevap: A Çözüm: Ahlaki denetim vicdanla ilişkili olabilir; fakat toplumsal kınama ve güven ilişkileri de rol oynayabilir. Yalnız iç dünyaya indirgeme eksiktir. Soru 3 Bir tartışmada kurumsal yaptırımla desteklenen hukuk ile iyi-kötü gerekçesi, vicdan ve toplumsal tepkiyle ilişkili ahlak karşılaştırılır. Bir yorumcu yaptırım farkından iki alanın hiçbir ortak işlevi olamayacağını çıkarır. Bu çıkarımın sorunu nedir? A) Bir kurumu tanımlaması B) Ahlaki gerekçeyi konu edinmesi C) Karşılaştırma yapmayı denemesi D) Yaptırım türlerinin farklı olabileceğini kabul etmesi E) Denetim biçimlerindeki farkı davranış ve ortak yaşamla ilgili bütün bağların yokluğu sayması Doğru cevap: E Çözüm: Farklı denetim biçimleri benzer sorunlara yönelmeyi dışlamaz. Hukuk ve ahlak ortak yaşamda ilişkili olabilir; bu ilişki onların özdeşliği de değildir.