11. SINIF · Felsefe
Hukuk ve İnsan
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bir ağda otomatik hesapların yaydığı yanlış bilgi incelenmektedir. Hesapları kuran kişi, kullanılan verileri sağlayan kuruluş ve yayılım biçimini belirleyen platform farklıdır. Kimin hangi katkıyı yaptığı henüz bilinmemektedir. Bu bilgilerle hangi yargıya ulaşılamaz? A) Birden fazla karar düzeyinin etkili olabileceğine B) Bütün sonuçların tek bir kullanıcının bilinçli tercihiyle eksiksiz açıklandığına C) Sorumluluk paylarının araştırılmasına ihtiyaç bulunduğuna D) Fail kavramının dijital eylemler bakımından tartışılabileceğine E) Platformun işleyişinin de inceleme konusu olabileceğine Doğru cevap: B Çözüm: Birden fazla düzey belirtilmiş ve paylar henüz belirlenmemiştir. Bunları araştırmadan tek kişiye ait eksiksiz açıklama sonucu çıkarılamaz. Soru 2 Bir tartışmada, otomatik hesabın eyleminden söz ederken hesabın kendisiyle onu tasarlayan ve yöneten insanların rollerinin ayrılması gerektiği savunulur. Bu öneri hangi kavramsal güçlüğe yöneliktir? A) Aynı verinin iki yerde saklanabilmesine B) Bir platformun renklerinin değişebilmesine C) Her hesap adının aynı uzunlukta olmamasına D) Teknik olarak çıktı üretmek ile eylemin sorumluluğunu üstlenebilen özne olmak arasındaki ayrıma E) İnternet hızının ölçülmesine Doğru cevap: D Çözüm: Çıktının hangi sistemden geldiğini belirlemek, sorumluluk sahibi failin kim olduğu sorusunu tek başına bitirmez. Öneri bu düzeylerin ayrılmasını ister. Soru 3 Bir kişi “İşlemi otomatik hesap yaptı; o nedenle onu devreye alan veya denetleyen kişilerin hiçbir kararı incelenemez.” der. Bu savın temel eksiği nedir? A) Eylemin nasıl gerçekleştiğini sorması B) Teknik bir aracın kullanıldığını söylemesi C) İşlemin bir hesap üzerinden yürüdüğünü kabul etmesi D) Bir sonuçtan söz etmesi E) Otomatik işleyişi insan kararlarıyla ilişkisiz sayarak olası sorumluluk alanlarını baştan dışlaması Doğru cevap: E Çözüm: Kurma, devreye alma ve denetleme de karar içerir. Otomasyonun varlığı bu kararların inceleme dışında kalmasını kendiliğinden gerektirmez.