11. SINIF · Felsefe
Hukuk ve İnsan
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bir kurulun kullandığı araç belgelerdeki benzer kayıtları hızla bulmaktadır. Denemede önceki kayıtlardaki bir yanlılığı da yeniden ürettiği görülür. Kurul hem zaman kazanımını hem bu riski kayda geçirir. Bu durumda en kapsamlı değerlendirme hangisidir? A) Geçmiş kayıtlar her durumda tartışılmaz doğru sayılmalıdır. B) Verimlilikten yararlanırken sonuçların gerekçe ve adalet bakımından denetlenmesi gerekir. C) Hızlı sonuç vermesi bütün yanlılıkları önemsizleştirir. D) Yanlılık örneği bütün arama işlevlerinin yararsızlığını kanıtlar. E) Aracın bir önerisi varsa kurulun sorumluluğu biter. Doğru cevap: B Çözüm: Metin bir yarar ve bir risk verir. Birini diğerinin yokluğu saymak yerine görev sınırı ve denetim birlikte ele alınmalıdır. Soru 2 Kurgusal bir karar destek sistemi en sık rastlanan çözümleri listeler. Görevli, somut olayın listedekilerden farklı yönlerini ayrıca inceler ve öneriyi neden kabul ettiğini açıklar. Bu tutum hangi anlayışı yansıtır? A) Gerekçeyi yalnız sistemin adıyla değiştirmeyi B) Sıklığı adaletin değişmez tek ölçütü yapmayı C) Otomatik öneriyi gerekçeli insan değerlendirmesine yardımcı araç olarak kullanmayı D) Her farklı olayı önceki örnekle özdeş saymayı E) Aracın hiçbir işlemde kullanılmaması gerektiğini Doğru cevap: C Çözüm: Görevli karşılaştırmadan yararlanır fakat somut farkları ve kabul gerekçesini inceler. Destek işlevi ile sorumluluğu devretmek ayrılmıştır. Soru 3 Bir rapor otomasyonun bilgiye erişimi artırdığını, ancak kararın açıklanabilirliği ve hata denetimi için ek süreç gerektiğini söyler. Öğrenci “Erişim arttı; dolayısıyla sistemin bütün kararları adildir.” der. Bu sonuçta hangi eksiklik vardır? A) Bir raporun bulgusundan söz etmek B) Bir teknik yararı kabul etmek C) Erişim göstergesini karar adaletinin yeterli kanıtı saymak D) Açıklama sürecini tartışmaya açmak E) Bilgiye ulaşmanın önemini görmek Doğru cevap: C Çözüm: Erişim, açıklanabilirlik ve adalet farklı değerlendirme boyutlarıdır. Birindeki olumlu bulgu diğerlerinin tamamlandığını göstermez.