11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Basamak indisli fiberde I. çekirdek indisinin artırılması, örtü indisi ve arayüzdeki gelme açısı sabitken; II. girişin, ışının kabul koşulunu sağlamasına uygun ayarlanması; III. optik örtü indisinin artırılması, çekirdek indisi ve arayüzdeki gelme açısı sabitken işlemleri önerilir. Değerlendirme tam iç yansıma koşulunu kolaylaştırma bakımındandır; dış koruyucu plastik değil optik örtü karşılaştırılır. Üç değişikliğin koşulları korunduğunda uygun değerlendirme hangisidir? A) Yalnız III B) I ve II C) Yalnız I D) II ve III E) I ve III Doğru cevap: B Çözüm: Sabit arayüz açısında çekirdek indisinin artması örtü/çekirdek oranını ve kritik açıyı azaltarak koşulu kolaylaştırır. Uygun giriş kabulü destekler. Örtü indisinin artması ise bu oranı ve kritik açıyı artırır; koşulu kolaylaştırmaz. Soru 2 Üç öneri vardır: I. örtü indisi ve iç gelme açısı sabitken çekirdek indisini artırma; II. ışığı kabul koşuluna uygun girişle gönderme; III. çekirdek indisi ve iç gelme açısı sabitken optik örtü indisini artırma. Bir öğrenci “Her malzemenin indisini artırmak aynı yönde yardımcı olur” der. Üç değişikliğin koşulları korunduğunda uygun değerlendirme hangisidir? A) I her zaman kılavuzlamayı bozar; III her zaman çekirdek-örtü sınırını yok eder. B) III yalnız dış koruyucu kaplamanın rengini değiştirdiği için optik sonucu olamaz. C) I ile III aynı oranda yardımcı olur; her ikisi kritik açıyı zorunlu azaltır. D) I ile III’ü karıştırmıştır; verilen sabitlerde I koşulu kolaylaştırır, III ise zorlaştırabilir. E) Yalnız II yanlıştır; fiberde giriş koşulunun kılavuzlamayla ilişkisi yoktur. Doğru cevap: D Çözüm: İndis oranı önemlidir; herhangi bir indisin artması aynı etkiyi yapmaz. Burada örtü optik katmandır. Çekirdek ve örtü değişimleri belirtilen diğer sabitler altında ters yönlü katkı verir. Soru 3 Bir raporda I. çekirdek indisinin artması, örtü indisi ve iç açı sabitken; II. kabul koşulunu sağlayan giriş; III. örtü indisinin artması, çekirdek indisi ve iç açı sabitken verilmiştir. “I ve II kılavuzlamayı kolaylaştırır; III’te başlangıçta taşınan bazı ışınlar dışarı sızabilir” yazılıdır. Üç değişikliğin koşulları korunduğunda uygun değerlendirme hangisidir? A) Rapor yanlıştır; optik örtüde değişim olunca çekirdeğin geometrisi her zaman zorunlu genişler. B) Rapor yanlıştır; uygun giriş açısı, çekirdek indisinden bağımsız bütün ışınları kabul ettirir. C) Rapor yanlıştır; yalnız çekirdeğin saydam olması her açı için yeterlidir. D) Rapor koşullu olarak uygundur; indis oranı ve uygun açı birlikte belirleyicidir. E) Rapor yanlıştır; örtü indisini artırmak her durumda kritik açıyı azaltır. Doğru cevap: D Çözüm: Kritik açı örtü/çekirdek indis oranıyla belirlenir; tam iç yansıma için iç gelme açısının kritik açıdan büyük olması gerekir. III bazı ışınların koşulu yitirmesine yol açabilir; her başlangıç ışınının mutlaka kaybolduğu söylenmez.