11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bir öğrenci suyun hortum içinde taşınmasını, ışık sinyalinin fiber içinde kılavuzlanmasına benzetir. “Yan yüzeyden yayılıp kaybolmadan amaçlanan uca yönelme” ortaklığı üzerinde durur. Benzetmenin bütün mekanizmaları özdeş saymadığı kabul edilir. Benzetmenin kılavuzlama ortaklığı ve sınırı için uygun seçenek hangisidir? A) Beyaz ışığın bütün renklerinin birbirinden zorunlu ayrılması B) Uygun indis ve açı koşullarında tam iç yansımanın optik kılavuzlamaya katkısı C) Işığın tamamen soğurulup aynı optik bilgiyle yeniden ortaya çıkması D) Fiber içinde ışığın her noktada sürekli hızlanarak c’yi aşması E) Cam boyunca elektronların su molekülleri gibi toplu sürüklenmesi Doğru cevap: B Çözüm: Benzetmedeki yan taraftan çıkmadan yönlendirme, fiberde uygun koşullarda tam iç yansıma ile ilişkilendirilebilir. Mekanik akış ile elektromanyetik dalga aynı süreç değildir. Soru 2 Aynı hortum-fiber benzetmesinden bir öğrenci “Hortum suyu tutuyorsa saydam olan her lif, her giriş açısındaki ışığı tutar” sonucuna ulaşır. Benzetmenin kılavuzlama ortaklığı ve sınırı için uygun seçenek hangisidir? A) Çıkarımı yanlıştır; çünkü sinyal taşımak için camın su molekülleri içermesi gerekir. B) Benzetmeyi aşırı genellemiştir; optik kılavuzlama indis ve kabul açısı koşullarına da bağlıdır. C) Çıkarımı yanlıştır; çünkü fiberin amacı bütün ışığı çekirdeğe girmeden soğurmaktır. D) Çıkarımı doğrudur; optik örtünün indisi ne olursa olsun bütün ışınlar çekirdekte kalır. E) Çıkarımı doğrudur; saydamlık tek başına her açı için tam iç yansıma sağlar. Doğru cevap: B Çözüm: Benzetme, sınırlı bir işlev benzerliğidir. Basamak indisli fiberde çekirdek indisi örtüden büyük olmalı ve ilgili ışınlar uygun açı koşullarını sağlamalıdır; yalnız saydamlık yeterli değildir. Soru 3 Bir öğrenci hortum-fiber benzetmesini “İkisinde de bir kanalda yönlendirme var” diye açıklar; sonra “Bu yüzden ışık da fiberin içinde su gibi maddesel bir akış, her bükülmeye ve her açıya aynı tepkiyi verir” der. Benzetmenin kılavuzlama ortaklığı ve sınırı için uygun seçenek hangisidir? A) İşlevsel ortaklık, mekanik sıvı akışı ile optik kılavuzlamanın özdeş olduğunu göstermez. B) Benzetme tam iç yansıma koşullarını gereksiz kılar; her bükülme kayıpsızdır. C) İki sistemde de yönlendirme olması, ışığın su moleküllerinden oluştuğunu kanıtlar. D) Benzetme, optik lifin elektrik akımını metal gibi taşıdığını tek başına gösterir. E) İki sistemde de kanal bulunması, optik sinyalin ortam indisine bağlı olamayacağını gösterir. Doğru cevap: A Çözüm: Hortum benzetmesi yalnız yönlendirme fikrine yardımcı olur. Fiberin çalışma açıklaması indis farkı, uygun açı ve gerçek kayıplar gibi optik özelliklere dayanır; mekanik akış yasaları bütünüyle kopyalanamaz.