11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Cam çekirdeği optik örtüsünden daha yüksek indisli olan basamak indisli bir fiberde, kabul koşuluna uygun gönderilen ışık çekirdek boyunca kılavuzlanır. Temel çalışma ilkesini ve koşullarını doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) Her arayüzde yalnız soğurma B) Kılavuzlanan ışığın her yansımada zorunlu hızlanması C) Cam boyunca metalik yük sürüklenmesi D) Çekirdek–örtü arayüzünde uygun koşullarda tam iç yansıma E) Çekirdekte sürekli renk ayrışması Doğru cevap: D Çözüm: Temel öğretim modeli uygun indis ve açı koşullarında tam iç yansımayla açıklanır. Soğurma ve saçılma gerçek kayıplara katkı yapabilir; kılavuzlamanın yerine geçen temel mekanizma değildir. Soru 2 Bir öğrenci “Fiber ışığı taşır, öyleyse onu taşırken her çarpışmada yeni ışık üreterek kaynağa gerek bırakmaz” der. Kabul koşullarının sağlandığı standart cam fiber modeli incelenir. Temel çalışma ilkesini ve koşullarını doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) Çekirdeğin optik örtüden küçük indisli olması her ışın için aynı kılavuzlamayı zorunlu sağlar. B) Pasif lif her yansımada enerjiyi artırır; bu yüzden gerçek kayıp hiçbir zaman oluşamaz. C) Fiber uygun ışığı kılavuzlar; pasif lifin her yansımada yeni enerji üretmesi gerekmez. D) Her giriş açısında tam iç yansıma olur; kaynak ve alıcı özellikleri iletişimi etkileyemez. E) Işık çekirdeğe girdiğinde bütün sinyal soğurulur; bilgi kaybolmadan alıcıya kendiliğinden geçer. Doğru cevap: C Çözüm: Kılavuzlama, enerjinin pasif lifte sürekli yeniden üretilmesi demek değildir. Kaynak, uygun fiber koşulları ve alıcı birlikte sistemin parçalarıdır; gerçek zayıflama bulunabilir. Soru 3 Bir fiber modeli için “Cam saydam olduğundan normal doğrultuda örtüye çarpan ışın da mutlaka tam iç yansır” denir. Çekirdek indisi örtüden büyüktür. Temel çalışma ilkesini ve koşullarını doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) İddia doğrudur; gelme açısı sıfırken kırılma açısı mutlaka doksan derecedir. B) İddia yanlıştır; çünkü yüksek indisten düşük indise hiçbir zaman yansıma olamaz. C) İddia yanlıştır; tam iç yansıma için normale göre gelme açısı kritik açıdan büyük olmalıdır. D) İddia yanlıştır; çünkü yalnız gelen ışığın enerjisini artırmak her açıya aynı kritik açıyı verir. E) İddia doğrudur; saydamlık indis ve açı koşullarının tamamının yerine geçer. Doğru cevap: C Çözüm: Normal doğrultuda gelme açısı sıfırdır; kritik açıdan büyük değildir. Saydamlık tek başına tam iç yansıma sağlamaz. İndis ilişkisi ve kritik açı koşulu birlikte gerekir.