11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Geleneksel bir fiberli görüntüleme modelinde yüksek indisli cam çekirdek ve daha düşük indisli optik örtü bulunur. Yerel arayüzde normale göre gelme açısı i, o ışığın sınır açısından büyüktür. Görüntü taşıyan optik lifin çalışma koşullarına uygun açıklama hangisidir? A) Yerel arayüzde ışın tam iç yansıma koşulunu sağlar. B) Işın çekirdekten örtüye her karşılaşmada tamamen geçmek zorundadır. C) Camdaki ışığın sürati, kırılma indisi ne olursa olsun c olur. D) Böyle bir lifte farklı dalga boylarının iletilmesi fiziksel olarak olanaksızdır. E) Optik örtü indisi çekirdekten büyük olursa aynı tam iç yansıma koşulu korunur. Doğru cevap: A Çözüm: Tam iç yansıma için yüksek indisten düşük indise yönelme ve i>sınır açısı koşulları sağlanır. Örtüyle indis ilişkisini ters çevirmek aynı koşulu vermez. Camdaki hız c/n’dir; lifin yalnız tek renge zorunlu olduğu da söylenemez. Soru 2 Bir öğrenci fiberli görüntülemede uygun arayüz için i>sınır açısı koşulunu normale göre tanımlar. Sonra “Kablo farklı dalga boylarını iletebilir; fakat her dalga boyundaki gerçek iletim özellikleri tasarıma bağlıdır” der. Görüntü taşıyan optik lifin çalışma koşullarına uygun açıklama hangisidir? A) İkinci açıklama yanlıştır; tek lifte birden fazla dalga boyu bulunamaz. B) İlk açıklama ters olmalıdır; tam iç yansıma için i mutlaka sıfır olmalıdır. C) Her iki açıklama, örtü indisinin çekirdekten büyük olmasını gerektirir. D) Her iki açıklama, ışığın camda c’den daha hızlı gitmesini zorunlu kılar. E) İndis koşulu da uygunsa her iki açıklama bilimsel olarak tutarlıdır. Doğru cevap: E Çözüm: İlk koşul doğru normal açısı tanımıyla verilmiştir; yüksek çekirdek-düşük örtü indis ilişkisi de gerekir. Farklı dalga boylarının iletimi mümkündür, ancak zayıflama ve diğer özellikler dalga boyuna bağlı olabilir. Soru 3 Basamak indisli cam fiberde çekirdek indisi 1,50, optik örtü indisi 1,20’dir. Sınır açısı yaklaşık53° alınır. Yerel gelme açısı normale göre60°’dir. Görüntü taşıyan optik lifin çalışma koşullarına uygun açıklama hangisidir? A) Tam iç yansıma uygundur ve çekirdekte v=c/1,50 olur. B) Tam iç yansıma uygun değildir; çünkü çekirdeğin indisi daha büyüktür. C) Tam iç yansıma uygundur; bu yüzden lif yalnız tek dalga boyunu taşıyabilir. D) Tam iç yansıma uygundur ve çekirdekte v=1,50c olur. E) Tam iç yansıma uygun değildir; çünkü60° sınır açısından büyüktür. Doğru cevap: A Çözüm: 1,50>1,20 ve60°>53° olduğundan verilen yerel ışın tam iç yansıma koşulundadır. Ortam sürati v=c/n=c/1,50’dir. Bu koşuldan tek dalga boyuna evrensel sınırlama çıkarılmaz.