11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Bir fiber bağlantıda belirli bir bölge çok dar yarıçapla büküldüğünde alınan optik güç azalır. Aynı kaynak ve alıcıyla bükülme gevşetildiğinde güç yeniden artar. Gözlem veya çıkarımın uygun fiziksel değerlendirmesi hangisidir? A) Dar bükülme yerel kılavuzlama koşullarını bozarak ışığın bir kısmının kaçmasına yol açabilir. B) Dar bükülme kaynağın elektrik akımını cam boyunca ters yönde taşır. C) Dar bükülme camdaki ışığın frekansını zorunlu olarak sıfıra indirir. D) Dar bükülme pasif lifte yeni enerji üreterek alınan gücü azaltır. E) Dar bükülme aynı malzemede ışığın süratini mutlaka c’nin üstüne çıkarır. Doğru cevap: A Çözüm: Aşırı bükülme bazı ışınların yerel kılavuzlama koşullarını etkileyerek kayba yol açabilir. Bu, her bükülmenin aynı sonucu verdiğini ya da kaybın sürat artışından doğduğunu göstermez. Soru 2 Bir bakım ekibi, sıkıştırılan fiberde verinin okunmasını zorlaştıran güç düşüşünü bükülme sınırının aşılmasıyla ilişkilendirir. Gözlem veya çıkarımın uygun fiziksel değerlendirmesi hangisidir? A) Uygun değildir; fiberde bükülme yalnız mekanik görünümü değiştirir, optik etki yapamaz. B) Uygun değildir; güç düşüşü her zaman ışığın frekansının yok olduğunu gösterir. C) Uygun değildir; tam iç yansıma kavramı gerçek lifte bütün kayıpları yasaklar. D) Uygun bir açıklamadır; çünkü her bükülme ışığın süratini aynı oranda azaltır. E) Uygun bir açıklamadır; aşırı bükülme optik kaybı artırabilir. Doğru cevap: E Çözüm: Bükülme sınırları optik tasarımın parçasıdır. Aşırı bükülme kaybı artırabilir; olayı her yansımada sürat azalması veya frekansın yokluğu olarak açıklamak doğru değildir. Soru 3 Bir öğrenci “Fiber esnektir; dolayısıyla ne kadar sıkı bükülürse bükülsün alınan optik güç değişmez” der. Verici ve alıcı aynı tutulacaktır. Gözlem veya çıkarımın uygun fiziksel değerlendirmesi hangisidir? A) Çıkarım yanlıştır; her bükülme ışığı zorunlu olarak elektrik akımına çevirir. B) Çıkarım genellenemez; belirli bükülmelerde kılavuzlama bozulabilir ve kayıp artabilir. C) Çıkarım doğrudur; kıvrımlı bir fiberin soğurma ve saçılması her zaman sıfırdır. D) Çıkarım yanlıştır; esnek olan hiçbir malzeme ışığı kılavuzlayamaz. E) Çıkarım doğrudur; esneklik optik kılavuzlama koşullarının tamamının yerine geçer. Doğru cevap: B Çözüm: Mekanik esneklik, sınırsız bükülmede aynı optik başarım demek değildir. Gerçek lifin bükülme yarıçapı sınırları ve kayıp koşulları ayrıca değerlendirilir.