11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Katmanlar, genel iletim yolu ve yerel arayüz birlikte incelenir. Yerel normale göre verilen açı kullanılacaktır; şema ölçekli değildir. Soru, yerel arayüzde neden yayılan kırılmış ışın oluşmadığı hakkındadır. sin60° ≈ 0,866 alınabilir. Bütün model dikkate alındığında çekirdekte kılavuzlanmanın nedeni veya koşulları için uygun açıklama hangisidir? A) Çekirdekten örtüye her durumda yalnız sıradan kırılma olur; bütün optik güç örtüye geçer. B) Yerel yansıma, çekirdeğin metal bir iletken gibi elektrik akımı taşımasına bağlıdır. C) Çekirdek–örtü indis oranı ve verilen açı, yerel tam iç yansıma koşulunu sağlar. D) Kılavuzlama, optik örtünün indisinin çekirdekten büyük olmasıyla açıklanır. E) Koruyucu ceket, gelen ışığın tamamını soğurarak aynı bilgiyi kendiliğinden yeniden üretir. Doğru cevap: C Çözüm: nörtü/nçekirdek=1,24/1,55=0,80. sin60° bu orandan büyük olduğundan verilen açı kritik açıdan büyüktür; çekirdek indisi de daha yüksektir. İdeal yerel arayüzde tam iç yansıma olur. Bu, gerçek lifte soğurma veya başka kayıpların sıfır olduğunu göstermez. Soru 2 Bir öğrenci yerel modeldeki kılavuzlamayı yalnız siyah dış katmanın mekanik sertliğiyle açıklar. Bütün katmanlar ve verilen yerel ışın birlikte değerlendirilecektir. Şema ölçekli değildir; sin60° ≈ 0,866. Bütün model dikkate alındığında çekirdekte kılavuzlanmanın nedeni veya koşulları için uygun açıklama hangisidir? A) Optik örtünün indis göreviyle dış ceketin mekanik görevini karıştırmıştır. B) Camın saydam olması açı ve indis koşullarının tamamını gereksiz kıldığı için açıklaması yeterlidir. C) Çekirdek ışık taşımıyorsa bile dış ceket uygun olduğu için açıklaması yeterlidir. D) Yerel yansıma yalnız ışığın şiddetine bağlı olduğundan katmanların görevini ayırmak gereksizdir. E) Optik örtü yerine her zaman daha yüksek indisli dış ceket konulması tam iç yansımayı sağlar. Doğru cevap: A Çözüm: Optik örtü ile çekirdeğin indis ilişkisi yerel kılavuzlama açısından önemlidir. 1,32/1,65=0,80<sin60° olduğundan verilen ışın tam iç yansıma koşulundadır. Dış ceket mekanik korumaya hizmet eder; aynı optik görevi üstlenmesi gerekmez. Soru 3 Bir öğrenci “Bu indis sıralaması uygun olduğuna göre çekirdekte örtüye yönelen her ışın, her gelme açısında içeride kalır” der. Modelin bütün katmanları ve yerel arayüzü dikkate alınır; çizim ölçekli değildir. Bütün model dikkate alındığında çekirdekte kılavuzlanmanın nedeni veya koşulları için uygun açıklama hangisidir? A) İndis sıralaması gerekir; buna ek olarak yerel gelme açısı kritik açıdan büyük olmalıdır. B) İndis sıralaması yerine ışığın yalnız parlaklığı artırılırsa her açı aynı koşulu sağlar. C) İndis sıralaması yeterlidir; bütün açılar aynı tam iç yansıma koşulunu sağlar. D) İndis sıralaması gereksizdir; dış ceketin kalınlığı bütün açıları tek başına belirler. E) İndis sıralaması ters olmalıdır; yüksek indisli örtü bütün ışınları çekirdeğe hapseder. Doğru cevap: A Çözüm: Basamak indisli modelde yüksek çekirdek-düşük örtü ilişkisi gereklidir; tek başına her ışın için yeterli değildir. Verilen yerel 60° ışını için 1,40/1,75=0,80 olduğundan koşul sağlanır; kritik açıdan küçük gelme açılarında aynı sonuç çıkarılamaz.