11. SINIF · Fizik
Fiber Optik
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri ve çözümleri
Soru 1 Tablodaki değişim optik örtüye aittir; dış koruyucu ceketle karıştırılmayacaktır. Yerel gelme açısı normalden ölçülür. Ana çizgi yalnız genel iletim yönünü gösterir. sin60° ≈ 0,866 alınabilir. Tam modelde optik örtü değişiminin verilen ışına etkisini doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) Önce tam iç yansıma uygun değildir; değişimden sonra ilk kez uygun hâle gelir. B) Önce uygun olan yansıma, yeni örtü indisinde zorunlu olarak daha küçük kritik açıyla güçlenir. C) Önce ve sonra tam iç yansıma uygundur; çünkü örtü indisi açı koşulunu etkilemez. D) Önce tam iç yansıma uygundur; değişimden sonra verilen ışında bu koşul bozulur. E) Önce ve sonra tam iç yansıma uygun değildir; çünkü yüksek çekirdek indisi bunu engeller. Doğru cevap: D Çözüm: Önce nörtü/nçekirdek=1,20/1,50=0,80<sin60°; sonra 1,35/1,50=0,90>sin60°. Kritik açı büyür ve verilen 60° artık yeterli değildir. Çekirdek hâlâ daha yüksek indisli olsa da bu tek başına açı koşulunun yerini tutmaz; örtüye yayılan kırılmış ışın oluşabilir. Soru 2 Yalnız verilen ışın ve kontrollü değişim incelenecektir. Gelme açısı yerel normalden ölçülür; ana çizgi genel iletim yönüdür. sin60° ≈ 0,866 alınabilir. Tam modelde optik örtü değişiminin verilen ışına etkisini doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) Kritik açı büyüdüğünde her açıdaki bütün ışınlar kılavuzlamayı mutlaka kaybeder. B) Kritik açı büyüdüğü için çekirdekteki ışık sürati mutlaka daha büyük olur. C) Kritik açı büyür; fakat verilen ışın yeni durumda da tam iç yansıma koşulundadır. D) Kritik açı değişmez; çünkü optik örtünün kılavuzlamada yalnız mekanik görevi vardır. E) Kritik açı küçülür; çünkü çekirdek sabitken örtü indisi artırılmıştır. Doğru cevap: C Çözüm: Önce oran 1,28/1,60=0,80, sonra 1,36/1,60=0,85’tir. Kritik açı artar; ancak 0,85<sin60°≈0,866 olduğundan verilen ışın koşulu korur. Örtü indisini artırmak her ışını otomatik olarak dışarı çıkarmaz. Çekirdek ve frekans sabitken v=c/nçekirdek de aynı kalır. Soru 3 Optik örtü değişimi tablodaki son değere kadar yapılmıştır. Verilen yerel açı normalden ölçülür; ana çizgi genel iletim yönünü belirtir. Başlangıç için sin60°≈0,866 alınabilir. Tam modelde optik örtü değişiminin verilen ışına etkisini doğru açıklayan seçenek hangisidir? A) İndislerin eşitlenmesi, homojen çekirdekteki ışığın süratini her yansımada ikiye katlar. B) İndislerin eşitlenmesi, kritik açıyı sıfıra indirerek kılavuzlamayı güçlendirir. C) İndislerin eşitlenmesi, her açıdaki ışının tam iç yansımaya uğramasını sağlar. D) Başlangıçta uygun olan çekirdek–örtü tam iç yansıması, indisler eşitlenince sürdürülemez. E) İndislerin eşitlenmesi, koruyucu ceketi kendiliğinden yeni optik çekirdek yapar. Doğru cevap: D Çözüm: Başlangıçta 1,36/1,70=0,80<sin60° olduğundan verilen ışın uygundur. Son durumda çekirdek ve optik örtü indisleri eşittir; gerekli yüksek indisli çekirdek-düşük indisli örtü ilişkisi yoktur. Bu arayüzde aynı tam iç yansıma kılavuzlaması sürdürülemez.