9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci, başka bir araştırmada yayımlanan bitki boyu verilerini kendi raporunda kullanacak. Etik açıdan uygun yaklaşım hangisidir? A) Verileri kendi ölçümüymüş gibi sunmak B) Verilerin kaynağını ve hangi bölümde nasıl kullanıldığını açıkça belirtmek C) Sonuç kendine uyuyorsa kaynağı gereksiz saymak D) Yalnız yazarın adının harflerini değiştirerek kaynak göstermemek E) Sayıları rastgele değiştirip kaynağı gizlemek Doğru cevap B. Başkalarının verilerini kullanırken kaynak ve katkı açıkça belirtilmelidir. Veriyi kendisinin üretmiş gibi sunmak bilimsel dürüstlükle bağdaşmaz. Soru 2 Bir araştırmacı, başka bir yayındaki açıklamayı kendi cümleleriyle özetliyor. Kaynak kullanımı açısından doğru işlem hangisidir? A) Cümleler değiştiği için bütün katkıyı kendisine mal etmek B) Kaynağı sadece sonuç olumsuzsa belirtmek C) Atıf yerine veri dosyasının adını rastgele değiştirmek D) Fikir ve bulgunun kaynağına uygun biçimde atıf yapmak E) Yazarın adını silip açıklamayı ilk kendisi üretmiş gibi sunmak Doğru cevap D. İfadeyi kendi sözcükleriyle özetlemek, düşünce veya bulgunun kaynağını belirtme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Soru 3 Bir rapor hem grubun kendi gözlemlerini hem yayımlanmış bir çalışmadan alınan sonuçları içeriyor. Okurun katkıları ayırt etmesini sağlayan düzenleme hangisidir? A) Olumlu sonuçların kaynağını silmek B) Kaynak listesini konu dışı yayınlarla doldurmak C) Alınan sonuçların nereden geldiğini gizlemek D) Özgün veriler ile alıntılanan sonuçları ayırıp ilgili kaynakları göstermek E) Bütün verileri aynı grubun ölçümü diye etiketlemek Doğru cevap D. Katkıların ve veri kökeninin şeffaf biçimde gösterilmesi raporun değerlendirilmesini sağlar. Yalnız uzun bir kaynak listesi vermek, hangi bilginin nereden geldiğini gizlemeyi haklı kılmaz.