9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Uydurma sonuç içeren bir çalışma, sonraki araştırmacıların yanlış bir başlangıç varsayımı kullanmasına yol açıyor. Bu örnek etik ihlallerin hangi etkisini gösterir? A) Tekrar araştırmayı gereksiz kılmasını B) Her yeni hipotezi kesin doğru yapmasını C) Bilimsel doğruluğu zorunlu olarak artırmasını D) Sonraki araştırmaları yanıltıp kaynak kaybına yol açabilmesini E) Kaynak göstermeyi otomatik olarak sağlamasını Doğru cevap D. Yanlış veriler bilimsel birikimi ve bunlara dayanan yeni çalışmaları yanıltabilir. Zaman ve kaynak kaybına da neden olabilir. Soru 2 Bir grup, yayımlanmış bir bulguyu tekrar sınadığında sonuçlara ulaşamıyor; incelemede ilk çalışmanın verilerinin değiştirilmiş olduğu ortaya çıkıyor. Bilimsel süreç açısından temel zarar hangisidir? A) Bütün tekrar çalışmalarının gereksizliğinin kanıtlanması B) Veriyi değiştirmenin her zaman doğruluğu artırması C) Yeni gözlemlerin yapılmasının imkânsız hâle gelmesi D) Etik kuralların yalnız metin rengiyle ilgili olması E) Kanıta dayalı değerlendirme ve güvenilir tekrarın zedelenmesi Doğru cevap E. Veri tahrifi, bulgunun güvenilir değerlendirilmesini engeller. Tekrarlama ve inceleme ise bu sorunun ortaya çıkarılmasına katkı sağlayabilir. Soru 3 Bir öğrenci “Bir çalışmadaki etik ihlal yalnız o makalenin yazarını etkiler.” diyor. Hangi açıklama bu düşünceyi düzeltir? A) Makale yayımlandıktan sonra başka hiçbir çalışma onu kullanamaz. B) Etik ihlalin kanıtla hiçbir ilişkisi yoktur. C) Bilimsel güven yalnız makalenin sayfa sayısıyla belirlenir. D) Yanlış veri kullanılması bütün araştırmaları otomatik doğru yapar. E) Yanlış bulgular başka araştırmalara ve bilimsel güvene de zarar verebilir. Doğru cevap E. Bilimsel çalışmalar birbirine dayanabilir. Etik ihlal hem ilgili çalışma hem sonraki bilgi üretimi ve güven ilişkileri üzerinde etkili olabilir.