9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci ekibi gözlemleri olduğu gibi kaydediyor, kullandığı kaynakları belirtiyor ve saha çalışmasında canlıların yaşam alanını gereksiz yere değiştirmiyor. Bu davranışların ortak yönü hangisidir? A) Bütün hataların kendiliğinden yok olmasını garanti etmeleri B) Kanıt kullanmayı gereksizleştirmeleri C) Her araştırmacının aynı görüşte olmasını zorunlu kılmaları D) Bilimsel dürüstlük ve sorumluluğu desteklemeleri E) Sonucun mutlaka beklenen yönde çıkmasını sağlamaları Doğru cevap D. Gerçeğe uygun kayıt, kaynak gösterme ve canlılara özen bilimsel etiğin farklı boyutlarıdır; beklenen sonucu garanti etmezler. Soru 2 Bir araştırma programı raporların doğruluğunu ve saha örneklemesinin çevre üzerindeki etkilerini birlikte değerlendiriyor. Bu yaklaşım hangisiyle uyumludur? A) Doğru kayıt tutulursa çevrenin önemsiz olması B) Bilginin güvenilirliğiyle çevresel sorumluluğun birlikte gözetilmesi C) Bilimsel amaç adına her yöntemin uygun sayılması D) Çevreye özen varsa verilerin değiştirilebilmesi E) Yalnız yayın sayısının ölçüt kabul edilmesi Doğru cevap B. Bilim etiği hem bilgi üretimindeki dürüstlük hem canlılar ve çevreye karşı sorumlulukla ilişkilidir. Soru 3 Bir öğrenci “Etik kurallar sadece raporun biçimiyle ilgilidir.” diyor. Hangi örnek bu görüşün eksikliğini gösterir? A) Sayfa kenar boşluğunun ayarlanması B) Gözlem sırasında canlıya gereksiz zarar verilmemesinin de değerlendirilmesi C) Dosya adının alfabetik sıralanması D) Kapak renginin belirlenmesi E) Başlık yazı büyüklüğünün seçilmesi Doğru cevap B. Etik değerlendirme biçimsel düzenlemelerle sınırlı değildir; araştırma sürecindeki sorumlulukları da kapsar.