9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci sayımların bir bölümünü yapmadığı hâlde bu kısımlara gerçek ölçümmüş gibi sayılar ekliyor. Bu davranışın temel etik sorunu nedir? A) Sonuç sınırlarının tartışılması B) Eksik kısmın açıkça belirtilmesi C) Kayıtların tarihle yazılması D) Elde edilmemiş verilerin uydurulması E) Ölçüm yönteminin açıklanması Doğru cevap D. Yapılmayan ölçümleri yapılmış gibi göstermek veri uydurmadır. Eksikler gizlenmeden belirtilmelidir. Soru 2 Bir raporda gerçek sayım değerleri, hipotezi destekleyecek biçimde sonradan değiştirilmiş. Bu durum nasıl değerlendirilir? A) Bağımsız tekrar B) Verinin çarpıtılması C) Rastgele örnekleme D) Yalnız kaynakça biçimlendirmesi E) Açık ve dürüst raporlama Doğru cevap B. Elde edilen değerlerin istenen sonuca göre değiştirilmesi gerçeğe uygun kaydı bozar. Soru 3 Bir öğrenci başka bir araştırmanın bulgusunu kendi çalışmasında kaynak göstererek tartışıyor; hangi bilginin alıntı veya yorum olduğunu ayırıyor. Bu davranış için hangisi doğrudur? A) Kaynak gösterilince her yanlış bilgi otomatik doğru olur. B) Atıf verilmesi özgün çalışmayı yapmış sayılmak demektir. C) Önceki çalışmaların kullanılması bilimde yasaktır. D) Kaynağı ve katkıları açıkça belirterek bilimsel birikimden yararlanmaktadır. E) Başka araştırmaya atıf yapılması her koşulda veri uydurmadır. Doğru cevap D. Önceki bilgiler uygun atıf ve açık ayrımla kullanılabilir; atıf yanlış bilgiyi otomatik doğrulamaz veya emeği devretmez.