9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir araştırmacı kendi düşüncesine uymayan ölçümleri de sonuç tablosuna ekliyor ve olası nedenlerini tartışıyor. Bu davranış hangi ilkeyle uyumludur? A) Aykırı ölçümleri yapmış saymama B) Yalnız destekleyici sonuçları tutma C) Kişisel kanaati veri yerine geçirme D) Bulguların beklentiye göre seçilmeden sunulması E) Sonuçları okuyucuya göre değiştirme Doğru cevap D. Uygun biçimde elde edilen karşıt bulgular da değerlendirilmelidir; rapor kişisel beklentiye göre seçilmez. Soru 2 Bir ekip uygulamada fark bulamadığını saklamak yerine yöntem ve sınırlılıklarıyla birlikte açıklıyor. Bu tercih neden uygundur? A) Sonuçlar beklenen etkiyi göstermese de bilimsel bilgiye katkı sağlayabilir. B) Fark bulunmaması bütün ölçümlerin uydurma olduğunu gösterir. C) Etki görülmemesi her koşulda sonsuz kesinliktir. D) Sınırlılık açıklanınca veri değersizleşir. E) Yalnız olumlu sonuçlar bilimsel olabilir. Doğru cevap A. Beklentinin desteklenmemesi de ilgili koşullar hakkında veri sağlar; kapsam ve sınırlılıklar açıkça sunulmalıdır. Soru 3 Bir araştırmacı kaynağını gösterdiği önceki çalışmanın sonucuna kendi verilerinin uymadığını belirtiyor. Bilimsel açıdan uygun tutum hangisidir? A) Yeni veriyi incelemeden gizlemek B) Önceki yayına uysun diye sayıları değiştirmek C) Kaynağın adını silerek bulguyu sahiplenmek D) Farkı açıkça raporlayıp yöntem ve koşulları karşılaştırmak E) Farklılık nedeniyle eleştirel incelemeyi yasaklamak Doğru cevap D. Kaynağa saygı sonuçları ona uydurmayı gerektirmez; farklı bulgu ve koşullar dürüstçe incelenir.