9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci raporun nasıl hazırlandığını soran kişilere “Yöntemi açıklamaya gerek yok; yalnız sonucuma güvenin.” diyor. Bu tutum hangi açıdan sorunludur? A) Sorulara kanıtla cevap verilmesi B) Bulguların kayda geçirilmesi C) Sınırlılıkların belirtilmesi D) Yöntemin incelenebilirliğini ve şeffaflığı azaltması E) Kaynakların açık yazılması Doğru cevap D. Sonucun değerlendirilebilmesi için yöntemin uygun ayrıntıyla açıklanması önemlidir; kişisel güven tek başına denetim sağlamaz. Soru 2 Bir ekip eleştiri alan bir ölçümünü yeniden inceliyor ve bulduğu hatayı açıkça düzeltiyor. Bu yaklaşım hangisini gösterir? A) Hatanın gizlenmesini B) Dürüstlük ve hesap verebilirliği C) Katkıların silinmesini D) Eleştirinin yasaklanmasını E) Verinin beklentiye göre üretilmesini Doğru cevap B. Hata belirlenip düzeltilmesi ve değişikliğin açıklanması kaydın güvenilirliğini destekler. Soru 3 Bir öğrenci eleştirdiği başka çalışmanın sonucunu doğru aktarıyor, kişilere saldırmak yerine yöntemle ilgili gerekçelerini yazıyor. Hangi ilkeye uygundur? A) Eleştirinin kişisel düşmanlığa dönüştürülmesi B) Saygılı ve kanıta dayalı eleştiri C) Kaynak sahibinin emeğinin yok sayılması D) Sonuçların yanlış tanıtılması E) Tartışmayı veri uydurarak kazanma Doğru cevap B. Bilimsel eleştiri kişi saldırısı yerine yöntem, kanıt ve doğru aktarılmış iddialar üzerinden yapılmalıdır.