9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir proje raporunda kaynak belirtilmesi, ham kayıtların saklanması ve yazar katkılarının açıklanması öneriliyor. Bu uygulamaların ortak katkısı nedir? A) Her sonucun istenen yönde çıkması B) Bilgi ve emeğin izlenebilirliğini artırmaları C) Yayın sayısının otomatik artması D) Bütün kişilerin aynı katkıyı yapmış sayılması E) Ölçüm hatasının imkânsız olması Doğru cevap B. Kaynak, kayıt ve katkı açıklığı bilginin ve emeğin nereden geldiğini değerlendirmeyi kolaylaştırır. Soru 2 Bir ekipte bir öğrenci ölçüm yapmış, diğeri analiz gerçekleştirmiş, üçüncüsü raporu hazırlamış. Katkıların sunumunda uygun yaklaşım hangisidir? A) Katkıların varlığını hiç kayıt etmemek B) Her kişinin gerçek katkısını doğru ve açık biçimde belirtmek C) Bir kişinin bütün işi yaptığını gerçeğe aykırı yazmak D) Ölçüm yapan kişinin adını gerekçesiz silmek E) Katkı yapmayan kişileri sırf tanındıkları için eklemek Doğru cevap B. Bilimsel emek gerçeğe uygun tanıtılmalıdır; katkıların açıklanması haksız sahiplenme veya görünmezliği önlemeye yardımcıdır. Soru 3 Bir öğrenci raporuna başka yayındaki tabloyu kaynak göstermeden kendi ölçümü gibi ekliyor. Uygun düzeltme hangisidir? A) Başlığı değiştirerek kaynağı gizlemek B) Kaynağı saklayarak daha uzun açıklama yazmak C) Tablonun yalnız rengini değiştirip sahiplenmek D) Ölçümleri kendisi yapmış gibi tarih eklemek E) Tablonun kaynağını ve kendi çalışmasındaki kullanımını açıkça belirtmek Doğru cevap E. Görünüm değişikliği başkasının verisini kendi ölçümü yapmaz; kaynağın ve kullanımın doğru tanıtılması gerekir.