9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir çevre araştırmasını destekleyen kuruluş, kendisi açısından olumsuz ölçümlerin rapordan çıkarılmasını istiyor. Araştırmacının uygun tutumu hangisidir? A) Yalnız tanıtımda işe yarayan sayıları seçmek B) Bulguları yöntem ve kapsamlarıyla dürüstçe raporlamak C) Destekçinin istediği sonucu ölçülmüş gibi yazmak D) Olumsuz bütün kayıtları kaynaksız silmek E) Verileri beklenen sonuca göre yeniden üretmek Doğru cevap B. Destek sağlanması sonuçların çarpıtılmasını haklı kılmaz; ilgili bulgular gerçeğe uygun sunulmalıdır. Soru 2 Bir öğrenci kendi projesinin başarılı görünmesi için iki olumsuz ölçümünü gizleyip yalnız olumlu ölçümleri yayımlıyor. Hangi etik sorun vardır? A) Sınırlılıkların açıklanması B) Seçici raporlamayla sonuç görünümünün çarpıtılması C) Katkıların doğru belirtilmesi D) Bütün kayıtların eksiksiz sunulması E) Açık yöntemle bağımsız değerlendirme Doğru cevap B. Yalnız beklenen yöndeki verileri seçmek kanıtın bütününü gizleyerek okuru yanıltır. Soru 3 Bir rapor araştırmanın kim tarafından desteklendiğini ve destekleyenin veri analizine katılıp katılmadığını açıklıyor. Bu açıklama neye katkı sağlar? A) Sonucun otomatik kesinleşmesine B) Araştırmacının her veriyi değiştirme hakkına C) Olası çıkar etkilerinin okuyucu tarafından değerlendirilmesine D) Yöntem incelemesinin gereksizleşmesine E) Bütün eleştirilerin geçersiz olmasına Doğru cevap C. Destek ve rollerin açıklığı olası etkilerin değerlendirilmesini kolaylaştırır; tek başına doğru veya yanlış sonuç garantisi değildir.