9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci ölçüm sonuçlarını grubun beklentisinden bağımsız olarak kaydediyor ve nerede belirsizlik bulunduğunu belirtiyor. Bu uygulama bilimsel güveni nasıl destekler? A) Bütün farklı yorumları ortadan kaldırır. B) Beklenen sonucun değişmeden çıkmasını garanti eder. C) Yöntem açıklamayı gereksiz kılar. D) Okurun bulguların dayanağını ve sınırlarını değerlendirmesine olanak verir. E) Her sonucun sınırsız kesin olmasını sağlar. Doğru cevap D. Gerçeğe uygun kayıt ve sınırlılık açıklığı değerlendirmeyi mümkün kılar; yanılmazlık veya tek yorum garantisi değildir. Soru 2 Bir ekip uydurulmuş sayılara dayalı rapor yayımlamış ve başka ekipler bu sayılara göre yeni çalışmalar planlamış. Bu durumun bilimsel bilgi açısından sakıncası nedir? A) Yöntem hatalarının kendiliğinden düzelmesini sağlar. B) Atıf verildiğinde sayıları gerçek ölçüme dönüştürür. C) Uydurulan kayıtların tüm canlıları temsil etmesini sağlar. D) Araştırmanın denetlenmesini otomatik kolaylaştırır. E) Sonraki araştırmaların gerçeğe dayanmayan bir başlangıç kullanmasına yol açabilir. Doğru cevap E. Bilimsel birikim önceki bilginin güvenilirliğinden etkilenir; uydurma veriye atıf yapmak onu gerçek veri yapmaz. Soru 3 Bir öğrenci rapordaki hesap hatasını fark ediyor; ham ölçümleri değiştirmeden hesabı düzeltiyor ve düzeltmeyi açıklıyor. Bu davranış nasıl değerlendirilir? A) Yöntemi saklama davranışıdır. B) Her düzeltmenin veri uydurma olmasıdır. C) Hatanın hiç yapılmadığı iddiasıdır. D) Ham veriyi sonuca uydurma girişimidir. E) Kaydın doğruluğunu koruyan sorumlu bir düzeltmedir. Doğru cevap E. Hatanın açıkça düzeltilmesi ile kayıtların istenen sonuca göre değiştirilmesi aynı değildir.