9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir projenin destekçisi, raporun tanıtımda kullanılabilmesi için ölçülen başarısızlık oranının düşürülmesini istiyor. Uygun yanıt hangisidir? A) Başarısız örnekleri gizlice silmek B) Bütün kayıtları tanıtım metnine göre yeniden yazmak C) Oranı destekçinin istediği sayıya indirmek D) Ölçülen oranı değiştirmeden kapsamı ve sınırlılıklarıyla raporlamak E) Ölçülmeyen olumlu örnekler eklemek Doğru cevap D. Destekçinin beklentisi gerçek ölçümün değiştirilmesini haklı kılmaz. Soru 2 Bir araştırmacı daha fazla destek alabilmek için yalnız yararlı görünen sonuçlarını öne çıkarıp karşıt kayıtları saklıyor. Hangi ilişki görülür? A) Araştırmacının beklentisi ham veri yerine geçmektedir. B) Destek arttığında yöntem açıklanamaz. C) Olumlu sonuçlar başka kanıtları gereksiz kılmaktadır. D) Finansal destek bütün verileri kendiliğinden doğrulamaktadır. E) Çıkar beklentisi raporlamanın tarafsızlığını bozmaktadır. Doğru cevap E. Destek arayışının kayıt seçiminde belirleyici olması bulguların bütününü çarpıtabilir. Soru 3 Bir ekip destekleyen kuruluşun rapora müdahale talebini açıklıyor ve verileri asıl kayıtlarla birlikte değerlendiriyor. Bu yaklaşım neye katkı sağlar? A) Olası çıkar etkisinin ve kayıtların bağımsız incelenebilmesine B) Bütün sponsorlu araştırmaların peşinen yanlış sayılmasına C) Sonucun otomatik doğru sayılmasına D) Ham kayıtların gereksizleşmesine E) Eleştiri hakkının ortadan kalkmasına Doğru cevap A. Açıklık değerlendirme için bilgi sağlar; sponsorun varlığı tek başına sonucun doğru veya yanlış olduğunu belirlemez.