9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir saha projesi daha çok veri için korunaklı bir alanı gereksiz yere bozmayı öneriyor. Hangi araştırma tercihi çevresel sorumluluğa daha uygundur? A) Soruyu karşılayacak veriyi daha az müdahaleyle elde etme seçeneklerini incelemek B) Veri toplanıyorsa her müdahaleyi peşinen uygun saymak C) Çevre etkilerini rapordan çıkarmak D) Sonuç iyi görünürse bütün zararları yok saymak E) Örneklemeyi kayıtsız ve sınırsız genişletmek Doğru cevap A. Bilimsel amaç çevresel etkilerin değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz; daha az müdahaleli uygun yaklaşımlar araştırılabilir. Soru 2 Bir ekip kısa vadeli çıktı yanında yaşam alanının sonraki durumunu da izlemeyi planlıyor. Bu yaklaşım hangi niteliği taşır? A) Yalnız ilk sonuca göre kesin karar B) Araştırma etkisinin kendiliğinden sıfır olduğunu varsayma C) Ölçüm yapılmasını gereksiz görme D) Uzun vadeli etkileri de dikkate alan sorumluluk E) Çevreyle ilgili her veriyi dışlama Doğru cevap D. Araştırmanın etkileri yalnız ilk ölçüm anıyla sınırlı olmayabilir; izleme bu boyutun değerlendirilmesine katkı sağlar. Soru 3 Bir öğrenci çevresel etkiler hakkında veri olmamasını “Kesinlikle hiçbir etki yoktur.” diye yazıyor. Uygun düzeltme hangisidir? A) Bütün bilinmeyenlerin otomatik zararlı olduğunu ilan etmek B) Başka kaynaklara bakmayı yasaklamak C) Veri eksikliği ile etkisizlik kanıtının aynı olmadığını belirtmek D) İzleme ihtiyacını yok saymak E) Açıklama yapmadan kesinlik iddiasını büyütmek Doğru cevap C. Belirsizlik ne kesin zararsızlık ne de kesin zarar sonucudur; ilgili veriler ve sınırlar açıkça belirtilmelidir.