9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci başka araştırmacının özgün açıklamasını birkaç kelime değiştirerek kaynak göstermeden kendisininmiş gibi sunuyor. Bu değişiklik etik sorunu giderir mi? A) Evet; açıklama beğenilirse kaynağa gerek kalmaz. B) Hayır; düşüncenin kaynağı ve katkı doğru tanıtılmamaktadır. C) Evet; yalnız kopyalanan yazı tipi önemli sayılır. D) Evet; kaynak yalnız sayısal veri için gerekir. E) Evet; iki kelime değişince bütün emek devredilir. Doğru cevap B. Başkasının özgün katkısı görünüm veya kelime değişikliğiyle kendi katkısına dönüşmez. Soru 2 Bir derlemede iddiaların hangi çalışmadan alındığı belirtilmemiş. Bu eksik okuyucu için hangi soruna yol açar? A) Yazarın tüm ölçümleri yaptığını kanıtlar. B) Bilginin özgün dayanağına ulaşmayı ve katkıları ayırmayı zorlaştırır. C) Her iddiayı sınırsız kesinleştirir. D) Önceki yayınlara erişimi otomatik kolaylaştırır. E) Bütün kaynakları kendiliğinden doğrular. Doğru cevap B. Atıf hem emeği tanıtmak hem iddianın dayanağının izlenmesini sağlamak için önemlidir. Soru 3 Bir öğrenci kaynak göstererek yaptığı alıntıyı, kendi yorumundan açıkça ayırıyor. Bu uygulama neyi destekler? A) Bütün yorumların aynı kişiye aitmiş gibi görünmesini B) Alıntının kendi ölçümü sayılmasını C) Önceki katkılarla yeni yorumun doğru tanıtılmasını D) Yazarların emeğinin silinmesini E) Kaynakta yazan her şeyin otomatik doğru olmasını Doğru cevap C. Kaynak ve yorum ayrımı okuyucunun bilgi ve katkıların kökenini değerlendirmesine yardımcıdır.