9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Kurgusal bir araştırmada yazılım örnekleri otomatik sınıflandırıyor. Ekip sonuçları denetlemeden doğrudan doğru kabul ediyor. Hangi ek işlem sorumlu kullanımı destekler? A) Yazılımın sonucunu veri kaynağını gizleyerek sunmak B) Otomatik olduğu için hatanın imkânsız olduğunu ilan etmek C) Denetim kayıtlarını silmek D) Karşıt gözlemleri programın adına dayanarak reddetmek E) Çıktıları uygun kontrol örnekleri ve yöntem ölçütleriyle değerlendirmek Doğru cevap E. Bir aracın otomatik çalışması çıktılarının her koşulda doğru olduğu anlamına gelmez; değerlendirme sorumluluğu sürer. Soru 2 Bir ekip kişileri içeren araştırma verilerini otomatik analiz aracına aktaracak; araç için gerekmeyen kimlik bilgileri dosyada duruyor. Hangi tercih veri sorumluluğuna daha uygundur? A) Aktarımı katılımcılardan gizleyerek kapsamı genişletmek B) Analiz yapıldığı için mahremiyeti önemsiz saymak C) Analiz amacına gerekmeyen kimlik bilgilerini aktarmamak D) Mümkün olan bütün kişisel bilgileri amaçsızca eklemek E) Kişilerin adlarını sonuç etiketleriyle yayımlamak Doğru cevap C. Analiz için gereksiz kimlik bilgilerinin yayılmaması, amaçla sınırlı kullanım ve mahremiyetin gözetilmesine katkı sağlar. Soru 3 Bir öğrenci otomatik üretilmiş açıklamayı doğrulanmış kaynakmış gibi rapora koyuyor; iddiaların dayanağını kontrol etmiyor. Temel sorun hangisidir? A) Metnin bir araçla hazırlanmış olması tek başına bütün etik ilkeleri karşılaması B) Araç adının bütün iddiaları kesinleştirmesi C) Üretilen metni kanıtla doğrulanmış bilgiyle karıştırması D) Kaynak kontrolünün daima veri uydurma olması E) Her üretilen cümlenin ham ölçüm sayılması Doğru cevap C. Araç çıktısı kendiliğinden özgün kanıt değildir; iddiaların kaynak ve verilerle değerlendirilmesi gerekir. Kurgusal örnek belirli bir yazılımın güncel yeteneği hakkında iddia içermez.