9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir uygulama karşılaştırmasında ekip bazı gerçek ölçümleri yükseltiyor, beklenmeyen sonuçları da tablodan çıkarıyor. Hangi iki sorun birlikte görülür? A) Veri çarpıtma ve seçici raporlama B) Gönüllü katılım ve mahremiyet C) Kaynak gösterme ve katkı açıklama D) Hata düzeltme ve bağımsız tekrar E) Rastgele atama ve açık ölçüm Doğru cevap A. Gerçek değerlerin değiştirilmesi çarpıtma, yalnız istenen kayıtları tutma seçici raporlamadır. Soru 2 Yanlış raporlanan bir etkiyi temel alan ekip, kaynaklarını gerçekte bulunmayan farkı araştırmaya ayırıyor. Bu örnek hangi sonucu gösterir? A) Kaynak tüketimi bilimsel güvenle ilişkisizdir. B) Bütün tekrar çalışmalarında aynı hata zorunludur. C) Sonraki araştırmacılar her iddiayı sorgusuz kabul etmelidir. D) Yanlış veri atıf alınca gerçek olur. E) Gerçeğe aykırı raporlar sonraki araştırmaları yanıltabilir. Doğru cevap E. Bilimsel birikimde önceki kayıtlar planlamayı etkileyebilir; bunların güvenilirliği önemlidir. Soru 3 Bir raporun doğrulanmış kayıtlarla uyuşmadığı saptanıyor. Uygun yaklaşım hangisidir? A) Uyuşmazlığı açıkça inceleyip gerçeğe uygun düzeltme yapmak B) Kayıtları rapora uyacak biçimde değiştirmek C) Uyuşmazlığı yalnız görünmesin diye gizlemek D) Eleştiri yapanları susturmak E) Aynı iddiayı yeni başlıkla tekrarlamak Doğru cevap A. Düzeltme gerçek kayıtlara dayanmalı ve yapılan değişiklik açıklanmalıdır; hatayı gizlemek sorunu çözmez.