9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Kurgusal bir okul araştırması katılımcılara yalnız sıradan bir sınıf etkinliği olduğu söylenerek yürütülüyor; yanıtların araştırmada kullanılacağı açıklanmıyor. Bu durumun etik sorunu nedir? A) Soruların numaralı olması B) Yanıtların sayısal olarak düzenlenmesi C) Anketin kısa olması D) Kişinin araştırmaya katılma kararını gerekli bilgiyle verememesi E) Katılımcı sayısının kaydedilmesi Doğru cevap D. Araştırmanın niteliği ve kullanım amacı açıklanmadığında kişi neye katıldığını sağlıklı biçimde değerlendiremez. Soru 2 Bir ekip katılım koşullarında önemli bir değişiklik yapıyor ancak bunu katılımcılara bildirmemeyi seçiyor. Hangi ilke gözetilmemektedir? A) Katılım kararını etkileyen bilgilerin açıklığı B) Ölçüm sayılarının aynı olması C) Dosya sırasının alfabetikliği D) Yazı tipi tutarlılığı E) Grafik çizgilerinin kalınlığı Doğru cevap A. Katılım kararının dayandığı bilgiler önemli değişiklikleri de kapsamalıdır; bunların gizlenmesi bilinçli kararı zedeler. Soru 3 Bir araştırmada amaç ve veri kullanım biçimi anlatılıyor, sorular yanıtlanıyor ve katılmama seçeneği baskı olmadan sunuluyor. Bu yaklaşımın ortak niteliği hangisidir? A) Mahremiyetin artık önem taşımaması B) Kişinin bilgilendirilmiş ve gönüllü kararını desteklemesi C) Sonuçların kesin doğru olmasını garanti etmesi D) Araştırmacıya her türlü sınırsız veri kullanımını vermesi E) Bütün kişilerin aynı yanıtı vermesini zorunlu kılması Doğru cevap B. Bilgilendirme ve baskısız seçenek birlikte katılım kararını destekler; diğer araştırma sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.