9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir ekipte ölçümleri kaydetme, yöntemi açıklama, gerçek katkıları belirtme ve elde edilmeyen sonuçları ekleme öneriliyor. Hangi öneri etik açıdan uygun değildir? A) Ölçümleri kaydetmek B) Elde edilmeyen sonuçları eklemek C) Yöntemi açıklamak D) Sınırlılıkları raporlamak E) Gerçek katkıları belirtmek Doğru cevap B. Gerçekte elde edilmemiş sonuçların eklenmesi veri uydurmadır; diğer uygulamalar açıklığı destekler. Soru 2 Bir öğrenci izinli kullanım kapsamındaki bir veri kümesini kaynak göstererek analiz ediyor. Başka öğrenci aynı veriyi kendi topladığı ölçümlermiş gibi sunuyor. İki yaklaşım arasındaki temel etik fark nedir? A) Verinin kökeninin doğru veya gerçeğe aykırı tanıtılması B) Veriyi tabloya aktarmaları C) Bilgisayar kullanmaları D) Sonuçlarının yazılı olması E) Aynı sayıları görmüş olmaları Doğru cevap A. Önceki veriden uygun biçimde yararlanılabilir; kendi ölçümü gibi sahiplenmek kökeni ve emeği yanlış tanıtır. Soru 3 Bir araştırmacı olumsuz sonucu açıkça raporlarken başka araştırmacı olumlu görünmesi için değerleri değiştiriyor. Uygun değerlendirme hangisidir? A) Başarı hedefi değer değiştirmeyi haklı kılar. B) Bulguların gerçekliği yalnız başlığa bağlıdır. C) Sonucun yönünden bağımsız olarak kayıtların doğruluğu gözetilmelidir. D) Olumsuz sonuç yazmak tek başına veri uydurmadır. E) Olumlu görünen her rapor etik sayılır. Doğru cevap C. Etik ölçüt beklenen başarı görünümü değil, elde edilen bulguların gerçeğe uygun sunumudur.