9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Kurgusal bir katılımcılı araştırmada beklenmeyen olumsuzluklar gözleniyor; ekip bunları projenin başarısını etkilemesin diye saklamak istiyor. Sorumlu yaklaşım hangisidir? A) Henüz incelenmeden bütün koşulları risksiz ilan etmek B) Başarı hedefini bütün sorumlulukların yerine geçirmek C) Olumsuzlukları kayıt dışı bırakmak D) Katılımcıların sorularını yanıtlamamak E) Olumsuzlukları açıkça değerlendirip katılımcıların güvenliği ve bilgilendirilmesini gözetmek Doğru cevap E. Olumsuzluğun ortaya çıkması açıklık ve güvenlik değerlendirmesini önemli kılar; başarı hedefi gizlemeyi haklı kılmaz. Bu bir etik değerlendirme örneğidir. Soru 2 Bir araştırmada katılım kararını etkileyebilecek yeni bilgiler oluşmuş. Ekip yalnız ilk açıklamanın her durumda yeterli olduğunu savunuyor. Bu görüşün temel eksikliği nedir? A) Kararı etkileyen önemli yeni bilgilerin de dikkate alınması gerektiğini göz ardı etmesi B) Araştırmanın sorusunun bulunması C) Kayıtların saklanması D) İlk açıklamanın yapılmış olması E) Örneklerin kodlanması Doğru cevap A. Bilgilendirme yalnız tek bir metin vermeye indirgenmez; önemli yeni bilgi katılım kararını etkileyebilir. Soru 3 Bir öğrenci katılımcının rahatsızlık bildirimini, ölçüm tablosuna uymadığı için görmezden geliyor. Hangi düzeltme uygundur? A) Araştırma amacı varsa her rahatsızlığı önemsiz saymak B) Bildirimi kayıt altına alıp ilgili etik değerlendirmede dikkate almak C) Katılımcının konuşmasını engellemek D) Ölçüm tablosuna uymayan her deneyimi yok saymak E) Bildirimleri yalnız olumluysa saklamak Doğru cevap B. Katılımcıya ilişkin önemli bildirimler yalnız önceden tasarlanmış tabloya uymadığı için dışlanamaz.