9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir sınıf, gelecekte geliştirilmesi varsayılan bir biyoteknolojik uygulamayı tartışıyor. Uygulamanın yalnız belirli gruplara sunulmasının sonuçları sorgulanıyor. Bu soru hangi etik boyutla ilişkilidir? A) Dosya sıralaması B) Birimin kısaltılması C) Yalnız grafiğin çizgi kalınlığı D) Adalet ve eşitsizliklerin değerlendirilmesi E) Molekül adının harf sayısı Doğru cevap D. Kimlerin yarara erişebildiği ve kimlerin etkilendiği adalet değerlendirmesinin konularındandır; varsayım mevcut bir teknolojinin yeterliliği iddiası değildir. Soru 2 Varsayımsal bir uygulamanın sonuçları hakkında veriler sınırlıyken tanıtımda bütün sonuçların önceden kesin bilindiği yazılıyor. Bu sunumun sorunu nedir? A) Belirsizliği gizleyip dayanağı aşan kesinlik sunması B) Olası sonuçlar için veri istemesi C) İnceleme koşullarını belirtmesi D) Farklı grupların etkilenmesini sorgulaması E) Belirsizliği açıkça tartışması Doğru cevap A. Sınırlı veriyle bütün sonuçların kesin bilindiği iddia edilemez; belirsizliğin dürüstçe aktarılması gerekir. Soru 3 Bir öneriyi değerlendiren ekip yalnız istenen özelliği değil, uzun vadeli olası etkileri ve seçenekleri de karşılaştırıyor. Bu yaklaşım hangi niteliğe sahiptir? A) Yeni soru sormayı engelleme B) Teknik öneriyi sorgusuz onaylama C) Yalnız kısa vadeli kazancı tek ölçüt sayma D) Bütün olumsuzlukları kayıtsız silme E) Kararın farklı sonuçlarını ve belirsizliklerini birlikte ele alma Doğru cevap E. Etik değerlendirme amaç, seçenek, etkiler ve belirsizliklerle birlikte yapılabilir; tek hedefe indirgenmez.