9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir proje planında sonuçları açıkça paylaşma, gerçek katkıları belirtme ve maddi çıkarı bütün bulguların önüne koyma önerileri bulunuyor. Hangi öneri etik ilkelerle bağdaşmaz? A) Kayıtları gerçeğe uygun tutmak B) Belirsizlikleri raporlamak C) Sonuçları açıkça paylaşmak D) Gerçek katkıları belirtmek E) Maddi çıkarı bulguların önüne koymak Doğru cevap E. Çıkar beklentisi kanıtın sunumunu belirlememelidir. Diğer uygulamalar dürüstlük ve açıklığı destekler. Soru 2 Bir öğrenci tarafsız değerlendirmeyi “Hiçbir veriyi incelemeden bütün görüşleri aynı kabul etmek” olarak tanımlıyor. Uygun düzeltme hangisidir? A) İnceleme yerine ünvanların karşılaştırılması B) Görüşlerin kanıt ve yöntem bakımından tutarlı ölçütlerle değerlendirilmesi C) Kişisel kazanç sağlayanın doğru seçilmesi D) Bütün görüşlerin mutlaka aynı sonuca ulaşması E) En çok beğenilen iddianın kanıt sayılması Doğru cevap B. Tarafsız değerlendirme kanıtı kaldırmaz; iddialara kişisel çıkardan bağımsız uygun ölçütler uygulanmasını gerektirir. Soru 3 Bir araştırmada verilerin doğru kaydı, kaynakların belirtilmesi ve katılımcı kararına saygı birlikte gözetiliyor. Bu uygulamalar için hangi yargı doğrudur? A) Yalnız beklenen sonuca ulaşılırsa önemlidir. B) Sonuçların her koşulda doğru olmasını garanti eder. C) Bir ilke uygulanınca diğerlerine gerek bırakmaz. D) Sadece raporun dış görünüşüyle ilgilidir. E) Bilimsel dürüstlük ile insanlara karşı sorumluluğu birlikte destekler. Doğru cevap E. Etik ilkeler araştırmanın farklı boyutlarına ilişkindir ve birlikte gözetilebilir; hiçbiri bütün belirsizlikleri otomatik kaldırmaz.