9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir öğrenci etik araştırma için kaynak belirtme, gerçek ölçümleri kaydetme ve hipotezi desteklemeyen bütün sonuçları yok sayma önerilerini sıralıyor. Hangi öneri düzeltilmelidir? A) Hipotezi desteklemeyen bütün sonuçları yok sayma B) Katılımcılara saygılı davranma C) Kaynakları uygun biçimde belirtme D) Araştırmanın yöntemini açıkça anlatma E) Ölçümleri gerçek kayda uygun sunma Doğru cevap A. Sonuçlar hipoteze uygunluğa göre seçilmemelidir. Karşıt bulguların sistemli biçimde dışlanması kanıtın görünümünü çarpıtır; diğer öneriler etik araştırmayı destekler. Soru 2 Bir ekip hiç ölçüm yapmadığı günler için beklenen değerlere benzeyen sayılar yazıyor ve bunları gerçek gözlem gibi raporluyor. Bu davranışın temel sorunu hangisidir? A) Araştırmaya dayanmayan veri üretip gerçekmiş gibi sunma B) Ölçüm aracının adını açıklama C) Yöntemi açık biçimde anlatma D) Sonuçlardaki belirsizliği raporlama E) Araştırma sınırlarını belirtme Doğru cevap A. Ölçülmemiş sayıları gerçek gözlem gibi sunmak veri uydurmadır. Beklenen değerlere benzemeleri onları gerçek araştırma verisi yapmaz. Soru 3 Bir araştırmacı beklemediği sonucu gördüğünde ölçüm kayıtlarını değiştirmek yerine kaynağını inceliyor ve bulguyu doğru biçimde raporluyor. Bu davranış neyi destekler? A) Verilerin otoritenin isteğine uydurulmasını B) Dürüst ve kanıta uygun raporlamayı C) Araştırma yönteminin gizlenmesini D) Sonuçların kişisel beklentiye göre seçilmesini E) Karşıt ölçümlerin otomatik olarak yok sayılmasını Doğru cevap B. Beklenmeyen bir sonucun incelenmesi ve doğru raporlanması bilimsel dürüstlükle uyumludur. Etik tutum sonucu mutlaka beklenene dönüştürmek değildir.