9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir araştırmacı sonuçları kişisel beklentisine göre değerlendiriyor ve kendi görüşüne ters kanıtları incelemeyi reddediyor. Hangi tutum bu sorunu düzeltmeye yardımcı olur? A) Açıklamayı kişisel bağlılık yerine kanıt ve tutarlı ölçütlerle değerlendirme B) Araştırmacının ünvanını tek ölçüt sayma C) Beklenen sonuçlara uymayan bütün kayıtları saklama D) İtiraz edenlerin bütün görüşlerini incelemeden geçersiz sayma E) İlk görüşe koşulsuz bağlı kalma Doğru cevap A. Bilimsel tarafsızlık kişisel tercihlerin kanıt değerlendirmesini tek başına belirlememesini gerektirir. Dogmatik tutum gerekçeli incelemeyi engeller. Soru 2 Bir öğrenci “İyi bilim insanı hiçbir yeni kanıtın kendi görüşünü değiştirmesine izin vermemelidir.” diyor. Bu öneri neden uygun değildir? A) Açıklamaların sınırlarını açıkça belirtir. B) Bilimsel değerlendirmeyi yeni kanıtlara kapatır. C) Araştırma kayıtlarının düzenli tutulmasını sağlar. D) Karşıt verilerin raporlanmasını destekler. E) Eleştirilerin gerekçelerinin incelenmesini zorunlu kılar. Doğru cevap B. Yeni kanıtları baştan dışlamak bilimsel değerlendirmeyi dogmatik hâle getirir. Açıklamalar kanıt ve gerekçeler ışığında yeniden ele alınabilmelidir. Soru 3 Bir ekip kendi hipotezini destekleyen ve desteklemeyen araştırmaları aynı değerlendirme ölçütleriyle inceliyor. Bu davranış hangi etik tutumu destekler? A) Bütün araştırmaların eşit derecede doğru olduğunu varsaymayı B) Kaynakların bilimsel niteliğini önemsiz saymayı C) Karşıt çalışmaların yöntemini incelememeyi D) Kişisel beklentiye göre çifte standart uygulamaktan kaçınmayı E) Kendi görüşünün mutlaka doğru çıkmasını Doğru cevap D. Tutarlı ölçütler kişisel beklentiye göre farklı standart kullanmayı azaltır. Bu tutum bütün açıklamaları otomatik olarak eşit doğru saymayı gerektirmez.