9. SINIF BİYOLOJİ
Bilim Etiği
Yaşam • Ekim
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir araştırmaya gönüllü katılan kişilere amaç ve uygulanacak işlemler açıklanıyor. Kimlik bilgileri gizli tutuluyor. Bu yaklaşım hangi ilkeyle uyumludur? A) Kaynakları silme. B) Kişisel bilgileri herkese açma. C) Sonuçları gizlice değiştirme. D) Bilgilendirilmiş onam ve mahremiyet. E) Araştırmaya zorla katılım. Doğru cevap D. Katılımcıların bilgilendirilmesi ve kişisel bilgilerinin korunması etik araştırmanın bileşenleridir. Soru 2 Bir öğrenci, kullandığı makalelerin yazarlarını ve yayın bilgilerini raporunda veriyor. Bu davranışın amacı nedir? A) Başkasının emeğini kendine mal etmek. B) Kanıtların kaynağını izlenebilir kılmak. C) Ölçüm sayısını değiştirmek. D) Araştırma sorusunu gizlemek. E) Hipotezi kesin bilgiye dönüştürmek. Doğru cevap B. Atıf, kaynakların izlenmesini sağlar ve bilimsel emeği doğru kişilere bağlar. Soru 3 Bir laboratuvar, cihaz hatası nedeniyle geçersiz olan ölçümleri gerekçeleriyle işaretliyor ve ham kayıtları koruyor. Bu tutum için hangi değerlendirme uygundur? A) İntihaldir. B) Veri uydurmadır. C) Katılımcı baskısıdır. D) Her veri dışlama mutlaka sahteciliktir. E) Gerekçeli ve şeffaf veri denetimidir. Doğru cevap E. Hatalı kayıtların gerekçeleriyle belirtilmesi ve ham verinin korunması şeffaf veri denetimidir.