9. SINIF KİMYA
İyon İndüklenmiş Dipol Etkileşimi
Çeşitlilik • Ocak
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 İyonun nötr molekülde oluşturduğu kutuplanmaya bağlı çekim hangi adla sınıflandırılır? A) İyon–indüklenmiş dipol etkileşimi B) İyon–kalıcı dipol etkileşimi C) Kalıcı dipol–kalıcı dipol etkileşimi D) Hidrojen bağı E) Metalik bağ Doğru cevap A. Cl₂ kalıcı dipolü olmayan apolar bir moleküldür. Na⁺ iyonunun elektriksel etkisi elektron dağılımını değiştirir; iyona yakın bölgede kısmi negatiflik oluşur. İncelenen indüksiyon katkısı iyon–indüklenmiş dipol etkileşimidir. Bu, Na ile Cl atomları arasında yeni bir iyonik bileşik oluşumu değildir. Soru 2 Nötr molekülün iyona yakın ucunun kısmi pozitif olması hangi nedenle açıklanır? A) İyonun negatif yükünün kendiliğinden tamamen yok olmasıyla B) Nötr molekülün zorunlu olarak iki tam pozitif iyona ayrılmasıyla C) Negatif iyonun molekülün elektron dağılımını kendisinden uzak tarafa doğru kaydırmasıyla D) Molekülün bütün protonlarının dışarı atılmasıyla E) İki azot arasındaki bağın mutlaka kopup hidrojen bağına dönüşmesiyle Doğru cevap C. Cl⁻ iyonunun elektriksel etkisi N₂’de elektron dağılımını uzak tarafa doğru bozabilir. Yakın uçta elektron yoğunluğu göreli azalır ve δ+ bölgesi oluşur. Modelde elektron alışverişi veya proton kaybı yoktur; molekülün toplam yükü sıfır kalır. Soru 3 Nötr molekülün kısmi yüklü bölgeler göstermesiyle ilgili doğru yorum hangisidir? A) Toplam yük değişmeden elektron dağılımı asimetrik hâle gelebilir. B) Kısmi yük bulunması molekülün mutlaka tam yüklü bir iyon olduğunu gösterir. C) Kutuplanma için mutlaka yeni proton üretilmelidir. D) Molekülün iki ucundaki kısmi yükler ikisi de tam +2 olmak zorundadır. E) İndüklenme, molekül içindeki bütün bağların kopması demektir. Doğru cevap A. Mg²⁺ iyonu molekülün elektron bulutunu kutuplayabilir. Molekülün kısmi negatif ve pozitif bölgeler taşıması, toplam yükünün değişmesini gerektirmez. Verilen modelde elektron aktarımı ve bağ kopması gerçekleşmez.