9. SINIF MATEMATİK
Deneysel Olasılık
Veriden Olasılığa • Mayıs
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir kafe, yeni sandviçin ekmek, peynir ve sebze birleşiminin benzer müşterilerce seçilme oranını geçmiş kayıtlardan tahmin edecektir. Bu amaç için aşağıdaki kayıtlardan hangisi doğrudan kullanılabilir? A) Yalnızca en çok satılan ekmeğin adı B) Yalnızca peynirlerin toplam ağırlığı C) Çalışanların doğum ayları D) Müşteri başına seçilen bütün malzemelerin birlikte ve gün bilgisiyle kaydı E) Malzemelerin alfabetik sırası Doğru cevap D. Birleşik ürün tercihi için bileşenlerin hangi müşteride birlikte seçildiği bilinmelidir. Ayrı malzeme toplamları, birlikte tercih edilme oranını tek başına vermez. Soru 2 Bir işletmede içecek alanların ve tatlı alanların ayrı sayıları biliniyor; aynı kişinin her ikisini alıp almadığı bilinmiyor. Birlikte satışın gözlenen oranı incelenecek. Yeni dönem için deneysel tahmin yapılmadan önce hangi veri eksiği giderilmelidir? A) İçecek sayısı tek başına ortak tercih sayısı kabul edilmelidir. B) Tatlı sayısı içecek sayısına eşitlenmelidir. C) İki seçimin bağımsız olduğu veri olmadan kesin kabul edilmelidir. D) Ürün isimlerinin harf sayıları hesaplanmalıdır. E) Aynı müşterinin içecek ve tatlıyı birlikte seçip seçmediği kaydedilmelidir. Doğru cevap E. İki ayrı toplam, ortak seçim sayısını belirlemez. Bağımsızlık ayrıca gerekçelendirilmedikçe oranlar çarpılarak ortak tercih tahmini kurulamaz. Soru 3 Bir okul kantini yalnızca bir tür tost satmıştır. Yeni ikinci türü menüye eklediğinde öğrencilerin onu tercih etme oranını geçmiş verilere dayalı tahmin etmek istemektedir. Bu tahmini desteklemek için en uygun ek kayıt hangisidir? A) Sunulmayan ürünün satışını sıfır kabul eden tablo B) Rakip işletmenin logosunun rengi C) Hedef müşteri grubuna iki seçeneğin de sunulduğu günlerdeki gerçek seçimler D) Yeni ürünün gelecekte kesin satılacağını söyleyen bir kişinin görüşü E) Yalnızca eski seçeneğin sunulduğu ilk günün toplam satışı Doğru cevap C. Alternatifin sunulmadığı dönemdeki yokluk, onun tercih edilmediğini göstermez. Benzer koşullarda her iki seçenek de sunulurken gözlenen tercihler ilgili deneysel bilgiyi sağlar; geleceği kesinleştirmez.