9. SINIF MATEMATİK
Deneysel Olasılık
Veriden Olasılığa • Mayıs
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Bir simülasyonda para ve sayı küpü birlikte 120 kez üretiliyor. Yazı ile 4 sayısının aynı turda gelmesi 17 kez kaydediliyor. İki koşulun birlikte gerçekleşmesinin deneysel oranı kaçtır? A) 1/3 B) 17/120 C) 2/3 D) 103/120 E) 1/2 Doğru cevap B. İstenen ortak olay 17 kez gözlenmiştir. Deneysel oran 17/120’dir; iki ayrı tekil sıklığın çarpımı veri olmadan kullanılamaz. Soru 2 Adil para ile 1–6 sayıları eş olasılıklı üreten bir simülasyon 240 tur çalıştırılıyor. Tura ve çift sayının birlikte gelmesi 31 turda kaydediliyor. İstenen ortak olayın göreli sıklığı kaçtır? A) 2/3 B) 31/240 C) 1/3 D) 209/240 E) 1/2 Doğru cevap B. Ortak olayın sayımı 31, toplam tur 240 olduğundan göreli sıklık 31/240’tır. Adil modelin teorik değeri ile bu kayıt aynı olmak zorunda değildir. Soru 3 Bir para–sayı küpü simülasyonunda belirli ortak olay ilk 60 turda 9, ilk 300 turda toplam 44 kez gözlenmiştir. Bu iki kayda göre hangi yorum doğrudur? A) Gözlenen oranlar farklıdır; fark, tek başına simülasyonun hatalı olduğunu kanıtlamaz. B) İlk oran, gelecekteki her grupta aynen korunur. C) Tur sayısı artınca oran mutlaka her adımda artar. D) Deneysel oran hesaplamak için toplam tur sayısı gereksizdir. E) İkinci kayıt teorik olasılığı kesin olarak değiştirmiştir. Doğru cevap A. İlk oran 9/60=3/20, ikinci oran 44/300=11/75’tir. Sonlu örneklemlerde dalgalanma olabilir. Daha fazla deneme, her adımda tek yönde ve kesin yakınlaşma garantisi vermez.