9. SINIF MATEMATİK
Deneysel Olasılık
Veriden Olasılığa • Mayıs
Soru metinleri ve çözümler
Soru 1 Adil bir para bağımsız olarak 100 kez atılıyor ve 57 kez yazı görülüyor. Hangi ifade doğrudur? A) Sonraki atış kesin tura olacaktır. B) Deneysel yazı oranı 57/100, modeldeki teorik yazı olasılığı 1/2’dir. C) Deneysel oran mutlaka 1/2 olmak zorundadır. D) Yazı ile tura aynı anda gerçekleşmek zorundadır. E) Teorik olasılık sonuçlar görülünce kesin 57/100’e dönüşür. Doğru cevap B. Teorik değer adil para modelinden, deneysel değer gerçekleşen sıklıklardan gelir. Sonlu örneklemde farklı olabilirler; geçmiş fark bir sonraki bağımsız atışın sonucunu zorunlu kılmaz. Soru 2 Bir olayın bir deneydeki göreli sıklığı tekrar sayısı arttıkça gözleniyor. Deneme koşulları aynı ve tekrarlar bağımsız kabul ediliyor. Hangi yorum uygundur? A) Teorik olasılık tekrar sayısıyla zorunlu değişir. B) Deneysel oran her zaman teorik değerden büyüktür. C) Sonlu bir aşamada eşitlik kesin gerçekleşir. D) Uzun vadede teorik değere yaklaşma eğilimi olabilir; her yeni adımda daha yakın olması zorunlu değildir. E) Her ek deneme farkı mutlaka küçültür. Doğru cevap D. Göreli sıklık rastlantısal dalgalanabilir. Uzun dönem yaklaşması, her ardışık tekrar için tekdüze yakınlaşma veya sonlu sayıda tam eşitlik garantisi değildir. Soru 3 Adil bir sayı küpünün bağımsız 30 atışında 6 sayısı hiç gelmiyor. Hangi sonuç doğrudur? A) Gözlenen 6 oranı 0’dır; adil küp modelindeki teorik değer 1/6 olarak kalır. B) 6 gelmesi modelde imkânsız hâle gelmiştir. C) İlk 30 atışın tamamı 6 kabul edilmelidir. D) 31. atışta 6 kesin gelecektir. E) Teorik olasılık artık kesin 1’dir. Doğru cevap A. Sonlu gözlemde görülmeyen bir olayın modeldeki olasılığı pozitif olabilir. Deneysel sıklık 0 olması, modelde imkânsızlık veya sonraki atışta telafi garantisi vermez.