AYT FELSEFE
Felsefenin Anlamı Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Bir alegoride gezginler, hiçbir yanlışı bulunmayan bir haritayı aramak üzere yola çıkar. Onlara eşlik eden haritacı, hazır bir yol tarif etmek yerine kullandıkları işaretleri neden doğru saydıklarını sorar. Gezginler farklı yöreleri dolaştıkça eski çizimlerin bazı yolları göstermediğini, bazı yolları ise yanlış gösterdiğini fark eder. Sis bastığında göremedikleri yerleri biliyormuş gibi işaretlemekten vazgeçerler. Yeni gözlemleriyle eski çizimleri karşılaştırır, hatalı işaretleri değiştirirler. Sonunda aradıkları kusursuz haritayı bulamazlar; fakat kendi çizimlerinin sınırlarını ve bir işareti savunmak için hangi gerekçelere ihtiyaç duyduklarını daha iyi anlarlar. Son çizdikleri haritayı da yeni sorulara kapatmazlar. Bu alegori felsefi bir arayış olarak yorumlandığında aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yapılamaz? A) Yolculuğa çıkılması — Hakikati arama B) Haritacının soruları — Sorgulamaya yönlendiren filozofun tutumu C) Sisli yerleri biliniyormuş gibi işaretlememek — Bilgisinin sınırlarını fark etme D) Çizimleri gerekçelerle yeniden değerlendirme — Eleştirel düşünme E) Eski işaretlerin değiştirilmesi — Yerleşik kabullere koşulsuz bağlılık Doğru cevap: E Çözüm: Eski işaretlerin değiştirilmesi, yerleşik kabullere koşulsuz bağlanmayı değil, onları gerekçeler ışığında gözden geçirmeyi gösterir. Diğer eşleştirmeler metinde desteklenir: Gezginlerin kusursuz haritayı aramaları, doğruya ve hakikate yönelmeyi temsil edebilir. Haritacı hazır yanıt yerine işaretlerin gerekçelerini sorarak sorgulamaya rehberlik eder. Görülmeyen yerler hakkında kesin iddiadan kaçınmak, bilginin sınırlarının fark edilmesiyle uyumludur. Eski çizimlerin yeni gözlemlerle karşılaştırılıp düzeltilmesi eleştirel değerlendirmeyi örneklendirir. Soru 2 Bir öyküde genç müzisyenler, bütün ezgilerden daha doğru olduğuna inandıkları bir ezgiyi aramak için bir ustanın atölyesine gelir. Usta onlara tamamlanmış bir beste dağıtmaz; beğendikleri seslerin neden birbirine uyduğunu açıklamalarını ister. Gençler farklı denemelerde uyumsuz seslerle karşılaşır. Bu sesleri hemen susturmak yerine, kurdukları düzenin hangi noktada aksadığını tartışırlar. Alıştıkları notaları gözden geçirip yeni düzenlemeler yaparlar. Bir süre sonra başkalarından duyduklarını tekrarlamanın yeterli olmadığını, kendi seçimlerini de gerekçelendirmeleri gerektiğini anlarlar. Atölyeden çıkarken yanlarında değişmez bir son beste değil, yeni denemelere açık bir dinleme ve düşünme alışkanlığı taşırlar. Öyküdeki süreç felsefi düşünmeye benzetildiğinde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yapılamaz? A) Doğru ezginin aranması — Hakikate yönelme B) Ustanın açıklama istemesi — Otoritenin sözünü sorgulamadan kabul etme C) Uyumsuz seslerle karşılaşılması — Düşüncedeki çelişkileri fark etme D) Alışılmış notaların yeniden ele alınması — Yerleşik görüşleri eleştirme E) Yeni denemelere açıklık — Sorgulamanın sürdürülebilir olması Doğru cevap: B Çözüm: Usta kendi sözünün sorgulanmadan benimsenmesini istemez; gençlerin seçimlerini açıklamasını ve gerekçelendirmesini ister. Bu yüzden otoriteyi sorgulamadan kabul etme eşleştirmesi yapılamaz. Diğer eşleştirmeler metinde desteklenir: Müzisyenlerin doğru ezgiyi bulma çabası hakikat arayışıyla ilişkilendirilebilir. Uyumsuz sesler, kurulan düzenin aksayan yönlerini ve düşüncedeki çelişkileri simgeleyebilir. Alışılmış notaların yeniden değerlendirilmesi, yerleşik görüşlerin eleştirel incelenmesine karşılık gelir. Son besteyi değişmez saymamak ve yeni denemelere açık olmak sorgulamanın sürekliliğiyle uyumludur. Soru 3 Bir alegoride genç bir okur, bütün sorularını sona erdirecek kitabı bulmak için büyük bir arşive girer. Arşivci, önüne tek bir kitap koymak yerine aynı konu hakkında farklı görüşler savunan rafları gösterir. Okur bir kitabı bitirdikçe önceki düşüncesinin dayanaklarını yeniden inceler; bazı görüşleri terk eder, bazılarını daha güçlü gerekçelerle savunur. Aradığı son kitabı sorduğunda arşivci ona boş sayfalı bir defter verir. Okur bu deftere kendi sorularını ve savunduğu görüşlerin gerekçelerini yazmaya başlar. Defterin sonuna ulaşmış olmayı, bütün araştırmanın bitmesiyle aynı şey saymaz; yeni sayfalar ekleyerek çalışmasını sürdürür. Bu alegori felsefi bir yolculuk olarak ele alındığında aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yapılamaz? A) Arşivde arayışa girilmesi — Bilgeliğe ve hakikate yönelme B) Karşıt görüşler içeren raflar — Farklı düşüncelerle karşılaşma C) Görüşlerin dayanaklarını yeniden inceleme — Kendi düşüncesi üzerine düşünme D) Yeni sayfalar eklenmesi — Hakikate ilişkin araştırmanın kesin olarak tamamlanması E) Deftere sorular ve gerekçeler yazılması — Düşünceyi temellendirme çabası Doğru cevap: D Çözüm: Yeni sayfalar eklemek, araştırmanın kesin biçimde tamamlandığını değil, yeni sorularla sürdüğünü gösterir. Metinde defterin bitmesiyle araştırmanın bitmesinin aynı sayılmadığı özellikle belirtilir. Diğer eşleştirmeler metinde desteklenir: Okurun sorularına yanıt aramak üzere arşive girmesi, bilgeliğe ve hakikate yönelişi simgeleyebilir. Aynı konuda farklı görüşleri savunan kitaplar, düşünsel çeşitlilikle karşılaşmayı temsil eder. Okur kendi görüşlerinin dayanaklarını incelediği için kendi düşüncesi üzerinde düşünmektedir. Soruların ve savunulan görüşlerin gerekçelerinin yazılması, düşünceyi temellendirme çabasıyla uyumludur.