AYT FİZİK
Dalgalarda Kırınım, Girişim ve Doppler Olayı Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Buna rağmen bu desenin oluşması hangi ilkeyle açıklanır? A) Işığın yarıktan geçerken zorunlu olarak frekansını değiştirmesiyle B) Aynı yarığın farklı noktalarından yayılan ikincil dalgaların üst üste binmesiyle C) Her fotonun ekranda aynı noktaya ulaşmasıyla D) Yarığın yalnız merkezinden ışık geçebilmesiyle E) Dalga boyunun tek başına yarık nedeniyle sıfıra düşmesiyle Doğru cevap: B Çözüm: Huygens-Fresnel yaklaşımında yarığın farklı noktaları ikincil dalgalar üretir. Bu dalgalar ekranda yol farklarına bağlı olarak güçlendirici veya söndürücü biçimde üst üste gelir. Bunun için ikinci bağımsız bir kaynak gerekmez; frekansın değişmesi de gerekmez. Bu yanılgıyı giderecek açıklama hangisidir? A) Işık yarığa girince dalga olma özelliğini tamamen kaybeder. B) Yarıktan geçen her ışık dalgasının frekansı başka bir değere dönüşür. C) Karanlık bölgeler yalnızca ekranın bazı yerlerinin ışık soğurmamasıyla oluşur. D) Yarık boyunca farklı noktalardan gelen eş frekanslı dalgalar ekranda birbirini söndürebilir. E) İkinci kaynak yoksa bütün ışık yalnız bir noktada toplanmak zorundadır. Doğru cevap: D Çözüm: Tek yarığın farklı bölgelerinden yayılan ikincil dalgalar farklı yollar alır. Uygun faz farklarıyla söndürme oluşturabildikleri için tek yarıkta da karanlık bölgeler görülebilir. Diğer açıklamalar dalga modeline aykırıdır. Bu açıklama tek yarıkta kırınımla ilgili hangi sonucu temellendirir? A) Açıklığın farklı kısımlarından gelen dalgaların girişimiyle aydınlık ve karanlık bölgeler oluşabilir. B) Yarıktan geçiş bütün ışınların frekansını aynı oranda artırır. C) Işık yalnızca yarığın iki kenarından geçebilir. D) Kırınım deseni için mutlaka ikinci bir yarık gerekir. E) Tek yarık ışığın dalga özelliğiyle açıklanamaz. Doğru cevap: A Çözüm: Açıklığın her küçük bölgesinin ikincil dalgalara katkısı Huygens-Fresnel yaklaşımıdır. Ekrandaki bileşke, bu katkıların fazına bağlıdır. Bu nedenle tek bir açıklıkta dahi güçlenme ve söndürme bölgeleri oluşabilir.