AYT FİZİK
Düzgün Elektrik Alan ve Sığa Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Bir optik okuyucunun kısa ışık darbeleri üreten düzeneğinde, pilin V potansiyel farkına kadar yüklenen C sığalı bir sığaç kullanılır. Işık darbesi sırasında sığaç enerji sağlayarak boşalır. Sığaçlar ideal kabul edilir. Sığaçların geometrik boyutları ve levhalar arasındaki yalıtkan, değiştirildiği açıkça belirtilmedikçe korunmaktadır. Farklı durumlar karşılaştırılırken belirtilmeyen devre özellikleri aynı tutulur. I. Aynı sığacın yükleme geriliminin artırılması, sığasını tek başına değiştirmez. II. Aynı V geriliminde tam yüklenen daha küçük sığalı bir sığaç, daha az elektriksel enerji depolar. III. Işık darbesi sırasında sığaç boşalırken levhalarındaki yük büyüklüğü artar. Bu düzenekle ilgili yargılardan hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III Doğru cevap: B Çözüm: Doğru cevap B. Sığa geometri ve yalıtkana bağlıdır. Depolanan enerji U=CV²/2 olduğundan aynı V’de küçük C daha az enerji verir. Boşalma sırasında Q=CV bağıntısındaki levha yükünün büyüklüğü azalır. Bu nedenle I ve II doğru, III yanlıştır. A) I doğrudur fakat II de doğrudur. B) Gerilim sığayı değiştirmez; aynı gerilimde küçük sığa daha az enerji depolar. C) III yanlıştır; boşalan sığacın yükü artmaz, azalır. D) II doğru, III yanlıştır ve I de doğrudur. E) III yanlış olduğu için üçü birden doğru değildir. Soru 2 Taşınabilir bir uyarı lambası, önce pil yardımıyla yüklenen bir sığacın enerjisini ışık darbesinde kullanmaktadır. Darbe sırasında sığaç pil tarafından yeniden yüklenmemektedir. Sığaçlar ideal kabul edilir. Sığaçların geometrik boyutları ve levhalar arasındaki yalıtkan, değiştirildiği açıkça belirtilmedikçe korunmaktadır. Farklı durumlar karşılaştırılırken belirtilmeyen devre özellikleri aynı tutulur. I. C sabitken tam yükleme gerilimi iki katına çıkarılırsa depolanan enerji iki katına çıkar. II. Geometrisi ve yalıtkanı aynı kalan sığacın sığası, yükleme geriliminden bağımsızdır. III. Işık darbesi için enerji veren sığacın levhalarındaki yük büyüklüğü azalır. Bu yargılardan hangileri doğrudur? A) I ve III B) Yalnız I C) I ve II D) II ve III E) Yalnız II Doğru cevap: D Çözüm: Doğru cevap D. U=CV²/2 bağıntısına göre gerilimin iki katına çıkması enerjiyi dört katına çıkarır; I yanlıştır. Sığa, geometri ve yalıtkana bağlı olduğundan II doğrudur. Pil yeniden yükleme yapmıyorken boşalma sırasında yük büyüklüğü azaldığı için III de doğrudur. A) I yanlış, III doğrudur; II de doğrudur. B) Gerilim iki katına çıkınca enerji iki değil dört kat olur. C) I yanlıştır; II ve III doğrudur. D) Sığanın gerilimden bağımsızlığı ve boşalma sırasında yükün azalması doğrudur. E) II doğrudur fakat III de doğrudur. Soru 3 Bir ölçüm cihazının ışık darbesi üretecinde C sığalı bir sığaç, V gerilimine kadar tam yüklenmektedir. Daha sonra aynı yükleme geriliminde tam yüklenmiş 2C sığalı başka bir sığaçla değiştirilir. Boşalma sırasında pil devre dışıdır. Sığaçlar ideal kabul edilir. Sığaçların geometrik boyutları ve levhalar arasındaki yalıtkan, değiştirildiği açıkça belirtilmedikçe korunmaktadır. Farklı durumlar karşılaştırılırken belirtilmeyen devre özellikleri aynı tutulur. I. Yeni sığaçta depolanan yük büyüklüğü öncekinin iki katıdır. II. Yeni sığaçta depolanan elektriksel enerji öncekinin iki katıdır. III. Yeni sığacın boşalmaya başladığı andaki potansiyel farkı 2V’dir. Bu değişiklikle ilgili yargılardan hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve III C) Yalnız III D) I, II ve III E) I ve II Doğru cevap: E Çözüm: Doğru cevap E. Başlangıçta Q₁=CV ve U₁=CV²/2’dir. Yeni sığaç için Q₂=2CV=2Q₁ ve U₂=(2C)V²/2=2U₁ olur. Her iki sığaç aynı V gerilimine kadar yüklendiği için yeni sığacın ilk gerilimi 2V değil V’dir. I ve II doğru, III yanlıştır. A) II doğrudur fakat yük de iki katına çıktığı için I doğrudur. B) I doğru, III yanlıştır; II de doğrudur. C) Gerilim aynı tutulduğu için III yanlıştır. D) III yanlış olduğundan üçü birden doğru değildir. E) Aynı gerilimde sığa iki kat olunca yük ve enerji iki kat olur.