AYT FİZİK
Enerji ve Hareket Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Özdeş iki küçük cisim, A noktasından ilk hızsız bırakılarak ayrı denemelerde K ve L yollarından B noktasına ulaştırılıyor. K düz eğimli, L ise önce daha aşağıya inip sonra B’ye yükselen yoldur. Başlangıç ve bitiş noktaları her iki yol için aynıdır. Cisimlerin; I. B’ye ulaştıklarındaki süratleri, II. A’dan B’ye ulaşma süreleri, III. yer çekimi kuvvetinin yaptığı toplam işler niceliklerinden hangileri kesinlikle eşittir? (Sürtünme ve hava direnci yoktur. Cisimler noktasal kabul edilir; dönme enerjisi ihmal edilir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III Doğru cevap: D Çözüm: Yer çekiminin işi Wg = mg(hA − hB) olup yoldan bağımsızdır. Özdeş cisimler aynı yükseklikten durgun bırakıldığından B’deki kinetik enerjileri ve süratleri eşittir. Yolun eğimi ve uzunluğu zaman içinde farklı sürat değişimleri doğurabileceğinden sürelerin eşitliği zorunlu değildir. I ve III kesindir. Kütleleri eşit iki noktasal cisim, P noktasından ilk hızsız bırakılıp farklı uzunluk ve biçimdeki M ve N yolları üzerinden aynı R noktasına ulaştırılıyor. Her iki yolun çıkış ve varış yükseklikleri aynıdır. Bu iki hareket için; I. yer çekimi potansiyel enerjisindeki azalma, II. R noktasındaki sürat, III. yer çekiminin yol boyunca yaptığı işin toplam süreye oranı niceliklerinden hangileri kesinlikle aynıdır? (Sürtünme ve hava direnci ihmal edilir; dönme hareketi yoktur.) A) I ve II B) Yalnız I C) Yalnız II D) Yalnız III E) II ve III Doğru cevap: A Çözüm: Potansiyel enerjideki azalma mg(hP − hR) iki hareket için aynıdır. Bu azalma kinetik enerjiye dönüştüğünden bitiş süratleri de eşittir. III, yer çekiminin ortalama gücüdür: Wg/Δt. İşler aynı olsa da süreler farklı olabileceğinden bu oran kesinlikle eşit değildir. Doğru öncüller I ve II’dir. Özdeş küçük boncuklar, ayrı denemelerde S noktasından durgun bırakılıp X ve Y rayları üzerinden ortak T noktasına ulaşıyor. Y yolu T düzeyinin altına inip yeniden yükselirken X yolu daha doğrudan alçalır. Raylar pürüzsüzdür ve cisimlerin dönme enerjileri ihmal edilmektedir. Bu hareketlerde; I. yer çekiminin yaptığı toplam iş, II. toplam yolculuk süresi, III. T’deki öteleme kinetik enerjisi niceliklerinden hangileri kesinlikle eşittir? (Hava direnci yoktur; boncuklar noktasal kabul edilir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) II ve III Doğru cevap: C Çözüm: Başlangıç ve bitiş yükseklikleri aynı olduğundan yer çekiminin işi her iki yolda mg(hS − hT)’dir. Başlangıç kinetik enerjileri sıfırdır; normal kuvvet iş yapmaz. Böylece T’deki öteleme kinetik enerjileri de eşittir. Süre yolun biçimine bağlı olduğundan II kesin değildir.