AYT FİZİK
Tork Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Yatay düzlemde P noktasından geçen sabit düşey eksen etrafında sürtünmesiz dönebilen çubuk, yalnızca şekildeki FK ve FL kuvvetlerinin etkisiyle durgun dengededir. Kuvvetler çubuğa dik ve yataydır. FK kuvvetinin P’ye göre tork büyüklüğü 2τ ise FL kuvvetinin aynı eksene göre tork büyüklüğü kaçtır? A) τ/2 B) τ C) 4τ D) 2τ E) 3τ Doğru cevap: D Çözüm: Sabit dönme eksenindeki yatak kuvvetinin bu eksene göre torku sıfırdır. Ağırlık düşey eksen etrafında tork oluşturmaz. Durgun denge için iki yatay kuvvetin zıt yönlü torklarının büyüklükleri eşit olmalıdır. Bu nedenle F_L’nin torku da 2τ’dir. Kuvvet kollarının farklı olması torkların değil, dengeyi sağlayan kuvvet büyüklüklerinin farklı olmasını gerektirir. Çubuk, şekildeki K ve L noktalarına uygulanan yatay kuvvetlerle P’den geçen sabit düşey eksen etrafında durgun dengede tutulmaktadır. Yatak sürtünmesiz, kuvvetler çubuğa diktir. FK kuvvetinin P’ye göre tork büyüklüğü 3τ olduğuna göre FL kuvvetinin tork büyüklüğü nedir? A) 3τ B) 2τ C) τ D) 3τ/2 E) 2τ/3 Doğru cevap: A Çözüm: K ve L, P’nin farklı taraflarındadır. İki kuvvet aynı yönde olsa da P’ye göre zıt yönlü torklar oluşturur. Dönme dengesi için 2d·F_K = 3d·F_L gerekir. Her iki torkun büyüklüğü aynı olduğundan F_L’nin torku 3τ’dir; kuvvet oranı ile tork oranı karıştırılmamalıdır. Çubuk, sağ ucundaki P’den geçen sabit düşey eksen etrafında sürtünmesiz dönebilmektedir. Şekildeki yatay ve çubuğa dik FK, FL kuvvetleri uygulanırken çubuk durgun dengededir. FK kuvvetinin P’ye göre tork büyüklüğü τ/2 ise FL kuvvetinin aynı eksene göre tork büyüklüğü kaçtır? A) 4τ B) 2τ C) τ/2 D) τ E) τ/4 Doğru cevap: C Çözüm: Her iki uygulama noktası P’nin solunda bulunurken kuvvetler ters yönlüdür; bu nedenle torkları zıt yönlüdür. Durgun denge koşulu 4d·F_K = d·F_L’dir. Tork büyüklükleri eşit olacağından istenen tork τ/2’dir. Uzaklıkların oranı kuvvetlerin oranını değiştirir, dengedeki tork eşitliğini değiştirmez.