AYT KİMYA
Dengeyi Etkileyen Faktörler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Sabit sıcaklık ve sabit hacimdeki ideal gaz dengesine ait derişim–zaman grafiği verilmiştir. t₂ anında yalnızca bir gaz ekleniyor veya uzaklaştırılıyor; diğer anlarda dış etki uygulanmıyor. Grafik t₃’ten sonra yatay sürmektedir. Buna göre hangi ifade doğrudur? A) t₁–t₂ aralığında ileri ve geri tepkime hızları birbirinden farklıdır. B) t₂ anında kaba H₂ gazı eklenmiştir. C) t₂–t₃ aralığında net tepkime girenler yönündedir. D) t₃’ten sonra ileri ve geri tepkimeler tamamen durur. E) t₂ anındaki müdahale denge sabitinin değerini değiştirir. Doğru cevap: B Çözüm: Yalnız H₂ derişiminin t₂’de aniden artması H₂ eklendiğini gösterir. Ardından H₂ ve I₂ tüketilip HI oluşur; net yön ileridir. t₁–t₂ ve t₃ sonrası dinamik dengede ileri ve geri hızlar eşittir, fakat sıfır değildir. Sıcaklık değişmediği için K değişmez. Sabit sıcaklık ve sabit hacimdeki ideal gaz dengesine ait derişim–zaman grafiği verilmiştir. t₂ anında yalnızca bir gaz ekleniyor veya uzaklaştırılıyor; diğer anlarda dış etki uygulanmıyor. Grafik t₃’ten sonra yatay sürmektedir. Buna göre hangi ifade doğrudur? A) t₂ anında NO₂ gazı eklenmiştir. B) t₁–t₂ aralığında iki yöndeki tepkime de durmuştur. C) t₃’ten sonra geri tepkime hızı ileri hızdan büyüktür. D) t₂–t₃ aralığında ileri tepkime hızı geri hızdan büyüktür. E) t₂ anında N₂O₄ derişimi ani bir düşüş göstermiştir. Doğru cevap: D Çözüm: t₂’de yalnız NO₂ derişimi aniden azaldığı için NO₂ uzaklaştırılmıştır. Sistem bu ürünü yeniden oluşturmak üzere ileri yönde ilerler; N₂O₄ azalırken NO₂ artar. Geçiş aralığında ileri hız geri hızdan büyüktür. İlk ve son yatay aralıklarda ise hızlar eşittir ve dinamik süreç sürer. Sabit sıcaklık ve sabit hacimdeki ideal gaz dengesine ait derişim–zaman grafiği verilmiştir. t₂ anında yalnızca bir gaz ekleniyor veya uzaklaştırılıyor; diğer anlarda dış etki uygulanmıyor. Grafik t₃’ten sonra yatay sürmektedir. Buna göre hangi ifade doğrudur? A) t₂ anında kaptan bir miktar COCl₂ uzaklaştırılmıştır. B) t₃’ten sonra ileri ve geri tepkime hızları sıfırdır. C) t₂–t₃ aralığında CO derişimi artmaktadır. D) t₁–t₂ aralığında sistem dengede değildir. E) t₂’deki derişim değişikliği sabit sıcaklıktaki K değerini değiştirir. Doğru cevap: A Çözüm: COCl₂ derişiminin t₂’de tek başına aniden azalması bu gazın uzaklaştırıldığını gösterir. Sonra CO ve Cl₂ tüketilerek ürün yeniden oluşur. Başlangıç ve son yatay aralıklar dinamik dengeyi gösterir; tepkimeler durmaz. Sıcaklık sabit olduğundan denge sabiti değişmez.