AYT KİMYA
Koligatif Özellikler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
25 °C’deki 0,24 M K2SO4 sulu çözeltisinin 500 mL’sine aynı sıcaklıkta saf su eklenerek hacim 1,50 L’ye tamamlanıyor. Tuzun tamamen iyonlarına ayrıştığı, çökelme ve madde kaybı olmadığı kabul ediliyor. Çözeltiler ideal kabul edilecek; kaynama ve donma karşılaştırmaları 1 atm’de yapılacaktır. Son çözeltiyle ilgili hangi ifadeler doğrudur? I. 25 °C’deki osmotik basıncı, ilk çözeltininkinin üçte biridir. II. Donmaya başladığı sıcaklık, ilk çözeltinin donmaya başladığı sıcaklıktan daha düşüktür. III. Kaynamaya başladığı sıcaklık, saf suyun kaynama sıcaklığından daha yüksektir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Doğru cevap: C Çözüm: Çözünen molü değişmez: 0,24 × 0,500 = 0,120 mol. Son molarite 0,120/1,50 = 0,080 M’dir. Aynı sıcaklıkta π = iMRT olduğundan osmotik basınç ilk değerin üçte biridir (I doğru). Su eklenince molalite azalır, donma noktası alçalması küçülür ve donma sıcaklığı yükselir (II yanlış). Çözeltide hâlâ çözünmüş uçucu olmayan tuz bulunduğu için kaynama sıcaklığı saf suyunkinden yüksektir (III doğru). 20 °C’de 0,18 M Ba(NO3)2 çözeltisinin 600 mL’si, aynı sıcaklıkta su eklenerek 1,80 L’ye seyreltiliyor. Ba(NO3)2 ve karşılaştırmada kullanılan KBr tamamen iyonlarına ayrışmaktadır. Madde kaybı, çökelme ve başka tepkime yoktur; çözeltiler ideal kabul edilecektir. Kaynama ve donma karşılaştırmaları 1 atm’de yapılacaktır. Seyreltme sonunda hangi ifadeler doğrudur? I. Son çözeltinin 20 °C’deki osmotik basıncı, 20 °C’deki 0,09 M KBr çözeltisininkine eşittir. II. Son çözeltinin ilk kaynama sıcaklığı, başlangıç çözeltisinin ilk kaynama sıcaklığından düşüktür. III. Son çözeltinin ilk donma sıcaklığı, başlangıç çözeltisinin ilk donma sıcaklığından düşüktür. A) I ve II B) Yalnız I C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III Doğru cevap: A Çözüm: Son Ba(NO3)2 molaritesi 0,18 × 0,600/1,80 = 0,060 M’dir. Tuz 3 iyon verdiğinden iM = 3 × 0,060 = 0,180 M olur. KBr için iM = 2 × 0,090 = 0,180 M olduğundan aynı sıcaklıkta osmotik basınçlar eşittir (I doğru). Seyreltme molaliteyi azaltır: kaynama noktası yükselmesi azalır ve kaynama sıcaklığı düşer (II doğru); donma noktası alçalması azalır ve donma sıcaklığı yükselir (III yanlış). 30 °C’de 0,12 M AlCl3 sulu çözeltisinin 250 mL’sine saf su ekleniyor ve aynı sıcaklıkta son hacim 1,00 L yapılıyor. AlCl3 ve karşılaştırma çözeltisindeki LiCl tamamen iyonlarına ayrışmaktadır; başka tepkime, çökelme veya madde kaybı yoktur. İdeal çözelti modeli geçerlidir. Kaynama ve donma karşılaştırmaları 1 atm’de yapılacaktır. Son çözelti için hangi ifadeler doğrudur? I. Kaynamaya başladığı sıcaklık, saf suyun kaynama sıcaklığına eşittir. II. 30 °C’deki osmotik basıncı, 30 °C’deki 0,06 M LiCl çözeltisininkine eşittir. III. Donmaya başladığı sıcaklık, başlangıç çözeltisinin donma sıcaklığından yüksektir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Doğru cevap: D Çözüm: Son molarite 0,12 × 0,250/1,00 = 0,030 M’dir. Çözeltide çözünen bulunduğu için kaynama sıcaklığı saf suyunkinden yüksektir; I yanlıştır. AlCl3 için iM = 4 × 0,030 = 0,120 M, LiCl için iM = 2 × 0,060 = 0,120 M’dir; aynı sıcaklıkta osmotik basınçlar eşittir, II doğrudur. Su eklemek molaliteyi ve donma noktası alçalmasını azaltır; donma sıcaklığı yükselir, III doğrudur.