AYT MANTIK
Beş Tümel Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Parçada elma için ele alınan “kırmızı olma” niteliği, beş tümelden hangisine örnektir? A) Özgülük B) Ayrım C) Cins D) İlinti E) Tür Doğru cevap: D Çözüm: Kırmızılık elmayı elma yapan özsel bir nitelik değildir; bu niteliğin yokluğu elmanın türünü değiştirmez. Başka türlerde de bulunabildiği için yalnız bir türe özgü olan özgülükten ayrılır. Bu nedenle ilintidir. Cins ve tür birer sınıflama kavramıdır; ayrım ise türü aynı cinsin diğer türlerinden özsel olarak ayırır. Bu açıklamada “siyah tüylü olma” özelliğinin vurgulanan yönü, hangi tümelle karşılanır? A) İlinti B) Tür C) Özgülük D) Cins E) Ayrım Doğru cevap: A Çözüm: Siyah tüylü olma, kedinin özünü oluşturan veya onu diğer türlerden zorunlu olarak ayıran bir nitelik değildir. Kedilerin tümünde bulunmaz ve başka türlere de yüklenebilir. Bu özellik ilintidir. Yalnız o türe ait olmadığından özgülük, özsel bir ayırt edici olmadığından ayrım değildir; bir cins veya tür adı da değildir. Parçada açıklanan “ıslak olma” niteliği, beş tümelden hangisinin kapsamındadır? A) Cins B) Özgülük C) Tür D) Ayrım E) İlinti Doğru cevap: E Çözüm: Islaklık taşın özüne katılmayan, ortadan kalktığında onun taş olmasını sona erdirmeyen bir niteliktir. Taş dışında tahta ve kumaşta da görülebildiğinden yalnız bir türe ait değildir. Bu iki ölçüt ilintiyi gösterir. Ayrım özsel ayırt edici, özgülük ise türe özgü niteliktir; cins ve tür sınıflama kavramlarıdır.