AYT MANTIK
Dilin Görevleri Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Bir bilim kurultayının resmî açılışında, toplantıyı açmaya yetkili başkan “Kurultayın ilk oturumunu açıyorum.” der. Kabul edilmiş usule göre bu sözle oturum resmen başlamış sayılır. Başkanın sözleri hem bir işlemi gerçekleştirir hem de açılış töreninin yerleşik düzeninin parçasıdır. Bu kullanımda dilin hangi iki görevi birlikte öne çıkmaktadır? A) Bildirme ve Yaptırma B) Eylemsel ve Törensel C) Belirtme ve Bildirme D) Törensel ve Yaptırma E) Belirtme ve Eylemsel Doğru cevap: B Çözüm: Doğru cevap: B. A) Burada yalnız bir olgu hakkında bilgi verilmez ve dinleyiciden bir eylem yapması istenmez; söz, oturumu açma işlemini yerine getirir. B) Yetkili kişinin sözüyle oturumun açılması eylemsel; bu sözün resmî açılışın yerleşik usulü içinde söylenmesi törensel görevdir. C) Duygusal bir tepki veya tutum açıklaması ve yalnız bilgi aktarma ön planda değildir. D) Törensel kullanım vardır ancak dinleyiciye iş yaptırma yerine sözle gerçekleştirilen bir işlem bulunduğundan ikinci görev eylemseldir. E) Eylemsel görev vardır; buna eşlik eden özellik duygusal tavır değil, açılış töreninin usulüdür. Soru 2 Yeni bir araştırma gemisine ad verme töreninde yetkili kişi, kabul edilmiş kurallara uygun olarak “Bu gemiye Ufuk adını veriyorum.” der. Bu beyanın söylenmesiyle gemiye ad verme işlemi tamamlanır; söz, törenin belirlenmiş aşamasında kullanılır. Bu örnekte vurgulanan dil görevleri hangi seçenekte birlikte verilmiştir? A) Belirtme ve Yaptırma B) Bildirme ve Törensel C) Eylemsel ve Bildirme D) Belirtme ve Törensel E) Törensel ve Eylemsel Doğru cevap: E Çözüm: Doğru cevap: E. A) Bir duygu açıklaması veya dinleyiciyi bir işi yapmaya yöneltme, örneğin temel amacı değildir. B) Törensel görev vardır; ancak söz, yalnız mevcut bir adı bildirmek yerine ad verme işlemini gerçekleştirdiğinden diğer görev eylemseldir. C) Sözle ad verme işlemi eylemseldir; bunun yanında vurgulanan özellik bir olguyu haber vermek değil, törendeki yerleşik kullanımdır. D) Sözün tören içindeki kullanımı törenseldir; fakat ad verme işlemi duygusal bir tepkiyi ifade etme değil, eylemsel görevdir. E) Ad verme törenindeki usule bağlı kullanım törensel; gemiye söz söylenerek ad konulması eylemsel görevdir. Soru 3 Bir kurulun yeni üyeleri için düzenlenen yemin töreninde, üye “Kurulun kurallarına uyacağıma ant içerim.” der. Törenin geçerli usulü içinde söylenen bu söz, kişinin yemin etme edimini yerine getirir. Bu parçada dilin hangi görevlerinin birlikteliği vurgulanmıştır? A) Eylemsel ve Törensel B) Bildirme ve Belirtme C) Yaptırma ve Bildirme D) Belirtme ve Törensel E) Yaptırma ve Eylemsel Doğru cevap: A Çözüm: Doğru cevap: A. A) Ant içme sözüyle yemin etme ediminin gerçekleştirilmesi eylemsel, yerleşik yemin töreninin usulüne bağlı söylenmesi törenseldir. B) Ön planda bir olguyu bildirmek veya duygusal tepki açıklamak değil, yemin edimini törende yerine getirmek vardır. C) Dinleyiciden bir davranış yapması istenmez; yalnız bilgi de aktarılmaz. Konuşan, sözle kendi yemin edimini gerçekleştirir. D) Törensel görev vardır; ancak diğer görev bir duyguyu dışa vurmak değil, yemin etme edimini sözle gerçekleştirmektir. E) Eylemsel görev vardır; dinleyiciye emir vermek yerine törenin yerleşik usulünü izlemek söz konusu olduğundan diğer görev törenseldir.