AYT MANTIK
Dilin Görevleri Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Beyza, Ece’ye ortak projede çalışan Deniz’in nasıl bir tutum sergilediğini sorar. Ece, “Bu projede onun onayından geçmeyen tek bir karar çıkmıyor.” diye yanıt verir. Bu söz, söyleniş amacına göre farklı dil görevleri üstlenebilir. Ece’nin olası amaçlarından hangisi, duygusal tepki veya tavır ifade eden “belirtme” görevi kapsamındadır? A) Kararların hangi yöntemle alındığını Beyza’ya bildirmek B) Beyza’nın Deniz’le görüşüp karar sürecini değiştirmesini sağlamak C) Beyza’yı proje toplantısına katılmaya yöneltmek D) Sorulan soruya nezaket gereği karşılık vermek E) Deniz’in her kararı denetlemesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirmek Doğru cevap: E Çözüm: Doğru cevap: E. A) Karar sürecine ilişkin bilgi aktarmak bildirme görevidir. B) Dinleyicinin görüşme yapmasını ve değişiklik sağlamasını amaçlamak yaptırma görevidir. C) Dinleyiciyi toplantıya katılma davranışına yöneltmek yaptırma görevidir. D) Nezaket gereği karşılık vermek, yerleşik toplumsal ilişki biçimini sürdürmeye yönelik törensel kullanımdır. E) Rahatsızlık, konuşanın duygusal tepkisidir. Bu tepkiyi dile getirme amacı belirtme görevine girer. Soru 2 Eren, Zeynep’e “Aslı yolculuktan döndü mü?” diye sorar. Zeynep, “Kapının önündeki kırmızı valiz yine yerini almış.” der. Bu yanıt yalnız bir bilgi vermek için değil, farklı iletişim amaçlarıyla da söylenebilir. Zeynep’in bu sözü söylemesindeki hangi olası amaç dilin “belirtme” göreviyle ilgilidir? A) Aslı’nın evde bulunduğuna ilişkin bilgi aktarmak B) Eren’in valizi kapının önünden kaldırmasını sağlamak C) Sohbetin gerektirdiği nezaket karşılığını vermek D) Aslı’nın dönüşünden duyduğu sevinci dışa vurmak E) Eren’i Aslı’ya hoş geldin demeye yönlendirmek Doğru cevap: D Çözüm: Doğru cevap: D. A) Bir kişinin evde bulunmasına ilişkin bilgi aktarmak bildirme görevidir. B) Dinleyicinin valizi kaldırmasını istemek davranışa yönelten yaptırma görevidir. C) Nezaket gereği karşılık verme amacı, toplumsal ilişkiyi sürdüren törensel kullanımdır. D) Sevinç, konuşanın duygusal tepkisidir; bu duygunun dile yansıtılması belirtme görevidir. E) Dinleyiciyi bir davranışta bulunmaya yönlendirmek yaptırma görevidir; konuşanın kendi sevincini ifade etmesiyle aynı amaç değildir. Soru 3 Pelin, Burak’a Kaan’ın aldığı yeni romanı okuyup okumadığını sorar. Burak, “İlk cildin ardından ikinciyi de bir gecede bitirmiş.” diye cevap verir. Burak’ın bu yanıtla gerçekleştirmek istediği amaç, sözün görevini belirler. Aşağıdaki olası amaçlardan hangisi dilin duygusal tavır ifade eden “belirtme” görevine örnektir? A) Kaan’ın kitabı ne kadar sürede okuduğunu açıklamak B) Pelin’in Kaan’dan romanı ödünç istemesini sağlamak C) Kaan’ın okuma merakına duyduğu hayranlığı yansıtmak D) Soruyu cevapsız bırakmamak için nezaketen karşılık vermek E) Pelin’i kendi okuma alışkanlıklarını değiştirmeye yöneltmek Doğru cevap: C Çözüm: Doğru cevap: C. A) Okuma süresini açıklamak bir durum hakkında bilgi verme, yani bildirme görevidir. B) Dinleyicinin kitabı isteme davranışını gerçekleştirmesini amaçlamak yaptırma görevidir. C) Hayranlık, konuşanın duygusal tavrıdır. Bunu yansıtma amacı belirtme görevidir. D) Nezaket gereği karşılık verme, toplumsal iletişimin yerleşik biçimlerini sürdürmeye yönelik törensel kullanımdır. E) Dinleyicide davranış değişikliği oluşturmayı amaçlamak yaptırma görevidir; konuşanın hayranlığını ifade etmesi değildir.