AYT MANTIK
Önerme ve Çeşitleri Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Bu ifadelerden hangisi klasik mantıkta bileşik önerme olarak değerlendirilemez? A) Yağmur durursa açık hava gösterisi başlayacak. B) Müze bugün açık veya ziyaret saatleri değiştirilmiş. C) Deniz arkeoloji bölümünden mezun oldu. D) Atölyenin hem kapısı açıktır hem de ışıkları yanmaktadır. E) Tren gecikti ama yolcular peronda beklemeyi sürdürdü. Doğru cevap: C Çözüm: C tek yargı bildirir: Deniz’in arkeoloji bölümünden mezun olması. Bu nedenle basit önermedir. A koşul ilişkisiyle, B “veya” ile, D “hem…hem de” ile, E ise “ama” ile birden fazla yargıyı birleştirir. Bu dört seçenek bileşik önerme niteliğindedir. Klasik mantıkta yapıları bakımından değerlendirildiğinde hangi ifade tek bir basit önermedir? A) Toprak nemliyse fideler sulanmayacak. B) Sergi salonu ikinci kattadır. C) Kütüphane sessizdir ve okuma masaları doludur. D) Paket ya kargoya verildi ya da depoda bekliyor. E) Rüzgâr şiddetlendi fakat feribot seferleri sürdü. Doğru cevap: B Çözüm: B yalnızca sergi salonunun ikinci katta bulunduğu yargısını bildirir. A koşullu iki yargı içerir. C “ve”, D “ya…ya da”, E ise “fakat” aracılığıyla iki yargıyı birleştirir. Dolayısıyla yalnız B basit önermedir. Uzunluk veya yüklemin zamanı değil, bildirilen yargıların yapısı esas alınır. Hangi cümle klasik mantıktaki bileşik önerme örnekleri arasında yer almaz? A) Otomobil çalışıyor ancak farları yanmıyor. B) Konferans ya çevrim içi yapılacak ya da ileri bir tarihe ertelenecek. C) Elektrik kesilirse yedek jeneratör devreye girecek. D) Arşiv görevlisi eski defterleri sınıflandırdı. E) Bahçenin hem çimleri biçildi hem de ağaçları budandı. Doğru cevap: D Çözüm: D yalnızca arşiv görevlisinin eski defterleri sınıflandırdığı yargısını içerir; basit önermedir. A’da “ancak”, B’de “ya…ya da”, C’de koşul ilişkisi, E’de “hem…hem de” birden fazla yargıyı bir araya getirir. Olumsuzluk içeren A da iki ayrı yargıyı birleştirdiği için bileşiktir.