AYT SOSYOLOJİ
Toplumsal Sapma Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Bir toplulukta konuşan kişinin sözünü sürekli kesmek, yaygın kabul gören bir davranış kuralına aykırıdır ve kınanır. Bu örnekte söz konusu davranış ceza hukukunda suç olarak tanımlanmış değildir. Sosyolog ise yalnız suç sayılan eylemleri değil, bu tür yerleşik kurallara aykırı davranışları da toplumsal sapma kapsamında inceler. Bu örnekten toplumsal sapma hakkında hangi sonuca ulaşılabilir? A) Her sapma davranışı zorunlu olarak adli ceza gerektirir. B) Sapma yalnız toplumsallaşma sürecine hiç katılmamış kişilerde görülür. C) Bir davranışın sapma sayılması için önce mahkeme kararı gerekir. D) Toplumsal sapmanın kapsamı, suç olarak tanımlanan davranışlarla sınırlı değildir. E) Yasalara uygun bütün davranışlar her toplumsal kurala da uygundur. Doğru cevap: D Çözüm: Doğru cevap: D. A) Örnekte kınanan davranışın suç olarak tanımlanmadığı belirtilmiştir; her sapma adli ceza gerektirmez. B) Kişinin toplumsallaşmaya hiç katılmadığı belirtilmemiştir. Kuralları öğrenmiş kişiler de bazı kuralları ihlal edebilir. C) Yerleşik kurala aykırılık, mahkeme kararı olmadan da toplumsal sapma olarak incelenebilir. D) Suç sayılmayan fakat yerleşik kurala aykırı olan davranışın da kapsama alınması, sapmanın suçla sınırlı olmadığını gösterir. E) Yasal suç oluşturmayan bir davranışın topluluğun davranış kuralına aykırı olması bu genellemeyi çürütür. Soru 2 Bir topluluğun davetlerinde ev sahibini selamlamak ve birlikte yemek yenirken başkalarının sözünü dinlemek beklenen davranışlardır. Bu beklentileri önemsemeyen bir kişi çevresinden tepki görebilir. Ancak verilen örnekteki görgü kurallarına aykırılıklar ceza kanununda suç olarak düzenlenmiş davranışlar değildir. Bu durumdan hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Toplumsal tepki gören her davranış ceza hukukunda da suçtur. B) Bir davranışın toplumsal tepki çekmesi, tek başına suç olduğunu göstermez. C) Yazılı olmayan kuralların toplumsal davranışlar üzerinde etkisi yoktur. D) Suç ile toplumsal sapma aynı kapsama sahip iki kavramdır. E) Görgü kuralları yalnız mahkemeler tarafından uygulanan kurallardır. Doğru cevap: B Çözüm: Doğru cevap: B. A) Paragrafta tepki gören fakat suç olarak düzenlenmeyen davranışlar anlatılmıştır; bu genelleme yanlıştır. B) Toplumsal kınama ile ceza hukukunda suç sayılma farklı ölçütlerdir. Örnek, tepki görmenin tek başına suç olmayı göstermediğini ortaya koyar. C) Davranış beklentileri ve kınama, yazılı olmayan kuralların etkili olabildiğini gösterir. D) Suç oluşturmayan norm ihlallerinin de bulunması iki kavramın kapsamının özdeş olmadığını gösterir. E) Görgü kuralları toplumsal beklenti ve tepkilerle sürdürülür; yalnız mahkemelerin uyguladığı kurallar değildir. Soru 3 Bir araştırmacı, bir yerleşmede yaygın biçimde kabul edilen gelenek, ahlak ve görgü kurallarına aykırı davranışları incelemektedir. Yalnız suç kayıtlarından yararlandığında, halkın kınadığı bazı norm ihlallerinin araştırmasının dışında kaldığını görür. Bunun üzerine hukukça suç sayılmayan ancak toplumsal kurallara aykırı görülen davranışları da araştırmasına ekler. Araştırmacının bu tercihini aşağıdaki yargılardan hangisi açıklar? A) Suç kayıtları, toplumdaki bütün norm ihlallerini eksiksiz gösterir. B) Toplumsal sapma yalnız bireylerin kalıtımsal özellikleriyle belirlenir. C) Halkın kınadığı her davranışa ceza kanununda aynı yaptırım uygulanır. D) Suç oluşturmayan davranışlar toplumsal incelemeye konu edilemez. E) Toplumsal sapmayı incelemek için suç sayılan eylemlerin ötesindeki norm ihlallerini de dikkate almak gerekir. Doğru cevap: E Çözüm: Doğru cevap: E. A) Araştırmacı bazı norm ihlallerinin suç kayıtlarında yer almadığını belirlemiştir; kayıtlar bütün norm ihlallerini göstermez. B) Paragrafta kalıtımsal özelliklere değil toplumsal normlara ve davranışların sınıflandırılmasına odaklanılır. C) Bazı kınanan davranışlar suç sayılmadığı için hepsine aynı cezai yaptırım uygulanacağı söylenemez. D) Araştırmacının bu davranışları da incelemesi, onların toplumsal araştırmaya konu olabildiğini gösterir. E) Sapma suçtan daha geniş bir norm ihlali alanını kapsadığı için yalnız suç kayıtlarıyla sınırlı kalınmamalıdır.