AYT SOSYOLOJİ
Toplumsal Sapma Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Soru 1 Bir araştırma ekibi, suç davranışlarını insanların yüz hatlarına veya beden ölçülerine göre açıklayan görüşleri yetersiz bulmaktadır. Ekip, suçun toplumsal ilişkiler içinde incelenmesi gerektiğini savunur ve kişilerin içinde yaşadığı koşulları karşılaştırmak ister. Bu yaklaşımı benimseyen ekibin öncelikle hangi özelliklere odaklanması beklenir? A) Kafatası ve çene biçimlerine B) Kalıtımsal olarak aktarılan biyolojik özelliklere C) Eğitim ve istihdam imkânları ile içinde bulunulan sosyal çevreye D) Kişilerin yalnız bireysel kaygı düzeylerine E) Kol ve bacak uzunluklarının oranına Doğru cevap: C Çözüm: Doğru cevap: C. A) Beden biçimine dayalı bu açıklama araştırmacıların eleştirdiği yaklaşımı sürdürür. B) Kalıtımsal özellikler biyolojik açıklama düzeyindedir; soruda toplumsal koşulların incelenmesi istenir. C) Eğitim, istihdam ve sosyal çevre, bireyin toplum içindeki imkân ve ilişkilerini gösterir; sosyolojik incelemeye uygundur. D) Yalnız bireysel kaygıya odaklanmak psikolojik bir açıklama düzeyidir; istenen toplumsal koşulların yerini tutmaz. E) Beden ölçüleri üzerinden sınıflandırma yapmak, suçun toplumsal yönünü incelemek değildir. Soru 2 Bir sosyolog, suç işleyenlerin ortak bir fiziksel görünüşe sahip olduğu iddiasından hareket etmek yerine, farklı çevrelerdeki toplumsal ilişkileri incelemektedir. Amaç, suç olgusunu tek bir bedensel özelliğe indirgemeden toplumsal bağlamıyla ele almaktır. Bu amaç için aşağıdaki araştırma konularından hangisi daha uygundur? A) Kişilerin geçim olanakları, toplumsal bağları ve içinde yer aldıkları grupların normları B) Suç işleyen kişilerin alın genişliklerinin birbirine benzerliği C) Kişilerin genetik yapılarındaki ortaklıklar D) Bireylerin yalnız kişisel korkularının yoğunluğu E) Beden uzunluğu ile yüz biçiminin birlikte sınıflandırılması Doğru cevap: A Çözüm: Doğru cevap: A. A) Geçim olanakları, toplumsal bağlar ve grup normları bireyin sosyal koşullarını ve ilişkilerini gösterir; belirtilen sosyolojik amaca uygundur. B) Alın genişliği fiziksel bir özelliktir; eleştirilen bedensel sınıflandırmayı sürdürür. C) Genetik ortaklıklar biyolojik inceleme konusudur; soruda istenen toplumsal bağlam değildir. D) Yalnız kişisel korkuları incelemek psikolojik bir açıklamadır; sosyal ilişkileri incelemenin karşılığı değildir. E) Boy ve yüz biçimine göre gruplandırma bedensel sınıflandırmadır; toplumsal bağlama odaklanmaz. Soru 3 Bir araştırmacı, suçun toplumlara ve sosyal çevrelere göre farklı görünümlerini anlamak istemektedir. Kişinin doğuştan gelen beden yapısının suç davranışını tek başına açıkladığı düşüncesini benimsemez; bireyin toplum içindeki konumunu ve ilişkilerini araştırmayı amaçlar. Aşağıdaki sorulardan hangisi bu sosyolojik araştırmanın odağına uygundur? A) Kişilerin kafatası ölçüleri hangi aralıklarda toplanmaktadır? B) Suç işleyenlerde hangi kalıtımsal özellikler ortaklaşmaktadır? C) Bireylerin yalnız kişisel kaygı tepkileri ne kadar güçlüdür? D) Kişilerin eğitim ve çalışma imkânları, aile ve çevre ilişkileri nasıldır? E) İncelenen kişilerin beden ölçülerine göre benzerlikleri nelerdir? Doğru cevap: D Çözüm: Doğru cevap: D. A) Kafatası ölçüleri fiziksel özelliklerdir; araştırmanın toplumsal odağını karşılamaz. B) Kalıtımsal ortaklık aramak biyolojik açıklamaya yönelir; sorudaki toplumsal konum ve ilişki incelemesi değildir. C) Yalnız kişisel kaygı tepkilerini ele almak psikolojik düzeydedir; toplumsal koşulları doğrudan incelemez. D) Eğitim ve çalışma olanakları ile aile ve çevre ilişkileri sosyoekonomik konumu ve sosyal bağları incelemeyi sağlar. E) Beden ölçülerine göre benzerlik aramak, araştırmacının tek başına açıklayıcı kabul etmediği bedensel yaklaşımı sürdürür.