TYT FELSEFE
15–17. Yüzyıl Felsefesinde Öne Çıkan Problemler ve Görüşler Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir dal rüzgârla kırılıp yoldaki bir kişiyi yaralar. Dalın kötü niyetinden söz edilemez. Aynı düşüş, bir süre sonra tehlikeli bir yolun fark edilmesini sağlayabilir. Olayın etkileri, olayla karşılaşan kişi ve koşullara göre farklı değerlendirilebilir. I. Zarar veren her olay, bir failin kötü niyetli eylemi sayılabilir. II. Olayın sonuçları duruma göre farklı değerlendirilebilir. III. Doğal bir olayın zarar vermesi, tek başına bilinçli bir seçim göstermez. Parçadan hangi yargılara ulaşılabilir? A) Yalnız I B) II ve III C) Yalnız II D) I ve III E) I ve II Doğru cevap: B Çözüm: Dal bir niyetle hareket etmez ve olayın etkileri koşullarla birlikte değişebilir. II ve III desteklenir. I, zarar vermeyle kötü niyeti bir tutar. Bir kaya düşerek yürüyüş yolunu kapatır. Yürüyüşçü için bu bir engeldir, fakat aynı kaya sel sularını bir evden uzaklaştırır. Kayaya, sonuçlarından biri zararlı diye ahlaki sorumluluk yüklenemez. Böyle bir sorumluluk değerlendirmesi, eylemin bilinçli biçimde yapılmış olup olmadığına bakmayı gerektirir. I. Bir olayın yararlı ya da zararlı olması, onunla kurulan ilişkiye göre değişebilir. II. Ahlaki sorumluluk için olayın sonucuna bakmak yeterlidir. III. Ahlaki sorumluluğu değerlendirirken bilinçli davranış dikkate alınır. Parçaya göre hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) Yalnız II D) II ve III E) I ve III Doğru cevap: E Çözüm: Kayanın sonuçları iki durumda farklıdır ve kayaya ahlaki sorumluluk yüklenmez. Sorumluluk için bilinçli davranışa da bakılması, II’yi yanlış kılar. Bir arı, korunma tepkisiyle bir kişiyi sokar. Sokulan kişi zarar görür, ancak arının kendisine bilinçli olarak kötülük yapmayı seçtiğini ileri sürmez. Olayın etkisini olumsuz bulmak ile bir eylemi kötü niyetli saymak ayrı değerlendirmelerdir. I. Bir olayın zarar vermesi, onun kötü niyetle yapılmış olduğunu kanıtlar. II. Olumsuz sonuç ve kötü niyet birbirinden ayırt edilebilir. III. Tek bir olaydan bütün varlıkların seçme olanağından yoksun olduğu çıkarılır. Parçadan hangisine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) Yalnız II D) II ve III E) Yalnız III Doğru cevap: C Çözüm: Parça zararı, kötü niyetli bir seçimden açıkça ayırır. Bütün varlıkların seçim olanağı hakkında genel bir sonuç vermez. Yalnız II desteklenir.